[Госполитика КазЯз] КАЗ КЛЮЧЕВЫЕ_ИТОГИ_А.docx

2024 ЖЫЛЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСШЫСЫНЫҢ ТАПСЫРМАЛАРЫН ОРЫНДАУ ШЕҢБЕРІНДЕ ҚАЗАҚСТАН ДАМУЫНЫҢ ТҮЙІНДІ НӘТИЖЕЛЕРІ ТУРАЛЫ<br> (01.12.2024 ж. ЖАҒДАЙЫ БОЙЫНША)<br> ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМТАУ<br> Ең төменгі жалақы (ЕТЖ)<br> 2024 жылғы 1 қаңтарынан бастап ең төменгі жалақы 85 000 теңгеге дейін жоғарылады. Бұл жоғарылау 1 миллион 800 мыңға жуық азаматтың, оның ішінде 350 мың бюджеттік қызметкердің әл-ауқатына оң әсер етті.<br> 2024 жылы жаңа ЕТЖ мөлшерін анықтаудың әдістемесі бекітілді, оған сәйкес оның мөлшері жалақы мен еңбек өнімділігі негізінде есептеледі.<br> Соңғы 5 жылда ең төменгі жалақы екі есе өсті (42 500 теңгеден 85 000 теңгеге дейін). Өсу 1,8 миллионға жуық азаматтың, оның ішінде 350 мың мемлекеттік қызметкердің әл-ауқатына оң әсер етті.<br> Мемлекеттік қызметшілердің жалақысын көтеру<br> Елімізде 1,2 миллионға жуық мемлекеттік қызметші бар. Үкімет қаржылық-экономикалық мүмкіндіктерге сүйене отырып, олардың еңбекақысын арттыру бойынша дәйекті шараларды қолға алуда.<br> 600 мыңға жуық мемлекеттік қызметшілердің жекелеген санаттарының жалақысын кезең-кезеңімен көтеру жалғасты. 2024 жылы олардың жалақысы 20%-ға (2023 жылмен салыстырғанда) өсті.<br> Анықтама үшін: нәтижесінде бүгінгі күні олардың жалақысы келесіні құрайды:<br> - 5-7 жыл жұмыс өтілі бар есепші, экономист, заңгер, мемлекеттік сатып алу жөніндегі менеджер, кадрлық инспекторда – 142 мың теңге;<br> - жүргізушіде, электрикте – 98,9 мың теңге;<br> - аула сыпырушыда, күзетшіде (вахташыда) – 93,5 мың теңге<br> Зейнетақымен қамтамасыз ету<br> 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақыны жыл сайынғы ұлғайту аясында ынтымақты зейнетақы 9%-ға, базалық зейнетақы 7%-ға индекстеледі.<br> 2024 жылы базалық зейнетақының ең төменгі мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің 65%-ына (2023 ж. – 54%), ең жоғарысы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 105%-ына (100%) дейін ұлғайтылды.<br> Биыл 2,4 млн адам зейнетақы алады (01.11.2024 жылға), оның 450 мыңнан астамы БЖЗҚ-дан жинақтаушы зейнетақы алады. 2024 жылға арналған республикалық бюджетте зейнетақы төлемдеріне 3 759,4 млрд теңге қарастырылған, бұл ЖІӨ-нің 2,8%-ына тең.<br> 4. Атаулы әлеуметтік көмек<br> Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және әлеуметтік қорғау шаралары іске асырылуда, нәтижесінде табысы кедейлік шегінен төмен адамдар саны азаюда. Отбасының цифрлық картасы арқылы 830 мыңнан астам адамға проактивті көмек көрсетілді.<br> Отбасының цифрлық картасының деректері негізінде Медианалық кірісті есептеу әдістемесі (бұдан әрі – МК) бекітілді. Медианалық табыс АӘК тағайындау үшін кедейлік шегін анықтау кезінде пайдаланылады.<br> Әлеуметтік кодекс аясында 2025 жылдан бастап кедейлік шегін анықтау тәртібі оңтайландырылатын болады. Оны елдегі орташа медианалық табыспен байланыстыру жоспарлануда, бұл аз қамтылған халыққа көрсетілетін әлеуметтік көмек көлеміне оң әсер етеді.<br> МДК енгізу кедейлік шегін айқындау кезінде Қазақстан Республикасының халықаралық стандарттарға кезең-кезеңімен жақындауын көздейді және ең төменгі күнкөріс деңгейінің құрамы мен мөлшеріне (бұдан әрі –ЕКМ) байланысты қоғамның әлеуметтік шиеленісін жеңілдетеді.<br> МД есептеу үшін ең қолайлы және сенімді дереккөз оның даму перспективаларын, кірістердің барлық түрлерін толтыруды және цифрландыруды ескере отырып, Отбасының цифрлық картасы (бұдан әрі - ОЦК) болып табылады. Оны пайдалану халық тарапынан сенім мен МК есептеулерінің тиімділігін қамтамасыз етеді.<br> 5. Халықты жұмыспен қамтуға ықпал ету<br> Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру үшін:<br> - 2024 жылғы 18 қарашадағы жағдай бойынша 800 мыңнан астам адам жұмысқа орналастырылды, оның 400 мыңнан астамы жастар.<br> - 2024 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша жұмыспен қамту шараларымен 200 мыңнан астам жастар қамтылды (жоспар 100 мың). Оның 3,6 мыңы қысқа мерзімді кәсіптік оқудан өтті, 16,8 мыңы «Бастау бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздерін үйренді, 3,5 мыңы грант алды, 79 мыңы субсидияланатын жұмыс орындарына орналасты, 122,9 мыңы бос жұмыс орындарына орналасты.<br> Ағымдағы жылы 8,9 мың адам, оның ішінде мүгедектігі бар азаматтар мен мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған ата-аналар, бизнес-идеяларын іске асыру үшін грант алды.<br> 6. Еңбек ұтқырлығы орталықтарын трансформациялау жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру нәтижелерінің негізінде қызметкерлерге еңбекақы төлеуді енгізумен.<br> Мансап орталықтары қызметкерлеріне еңбекақы төлеу тәсілдерін қайта қарау жұмыспен қамту қызметін ауқымды трансформациялау және жұмыстың цифрлық форматына көшудегі маңызды қадам болды. Еңбекақы төлеудің жаңа тетігі екі бөліктен тұрады: цифрлық құралдарды пайдаланатын базалық және халықтың «күрделі» (нысаналы) топтары өкілдерінің жұмысқа орналасу нәтижелеріне байланысты ауыспалыны пайдаланумен.<br> 7. Жұмысшкерлердің еңбек құқықтарын қорғау<br> Еңбек қатынастарына бақылауды күшейту және мемлекеттік бақылаудың дербес жүйесін құру үшін тиісті функциялар жергілікті атқарушы органдардан орталық деңгейге берілді. Аумақтық бөлімшелері бар Мемлекеттік еңбек инспекциясы жөніндегі комитет құрылды.<br> Еңбек жанжалдары тәуекелдері бар кәсіпорындарды ерте анықтау үшін экономиканың барлық салаларындағы 93 мың кәсіпорынды қамтитын Еңбек тәуекелінің цифрлық картасы жасалды.<br> HR Enbek ақпараттық жүйесінде кәсіподақтарға арналған автоматтандырылған жұмыс орны – «Кәсіподақтың АЖО» модулі әзірленңп, онда кәсіподақ өз деректерін енгізе алады, еңбек инспекторларының жедел әрекет етуі үшін ұжымдардағы бұзушылықтар мен мәселелер туралы хабарлай алады.<br> Қазіргі таңда еліміздегі 7,9 мың ірі және орта кәсіпорынның (98,2%) ұжымдық шарттары цифрландырылып, ұжымдық шарттар жасасу тәртібін жеңілдету және ашық ету бойынша жұмыстар жүргізілді.<br> 8. Платформалық жұмыспен қамту<br> 2024 жылғы 1 шілдесінен бастап қызметті ресімдеу және интернет-платформаларда жұмыспен қамтылған тұлғаларды ең төменгі әлеуметтік кепілдікпен қамту мақсатында қолданыстағы заңнамаға (Әлеуметтік кодекске, Салық кодексіне, «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңға) бірқатар өзгерістер енгізілді.<br> Жеке кәсіпкерлер үшін e-salyq Business қосымшасы арқылы әлеуметтік төлемдер мөлшерлемелерін 4%-ға дейін төмендету, сондай-ақ интернет-платформа операторларын салық агенттері ретінде тану есебінен (ЖТС және әлеуметтік төлемдерді төлеу міндеттемесі) шарттар жеңілдетілді.<br> «Яндекс.Такси» компаниясымен пилоттық жоба іске асырылып, онда бұл тетік апроациядан өтті. Бүгінгі таңда 35 мың Яндекс жүргізушісі ЖК ретінде тіркелген. Жүргізушілер берген фискалдық чектердің саны - 34,4 млн. теңге , ҚР ҚМ МКК фискализациялаған жалпы кіріс сомасы - 44,4 млрд.<br> 9. Әлеуметтік-еңбек саласындағы мемлекеттік қызметтер<br> 2024 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша әлеуметтік-еңбек саласында барлығы 24,4 млн мемлекеттік қызмет көрсетілііп, оның 22 млн немесе көрсетілген қызметтердің жалпы санының 90%-ы электронды түрде (оның ішінде 1,3 млн проактивті түрде көрсетілген), 2,4 млн. немесе 10% - қағаз жүзінде.<br> 10. «Ұлттық қор - балаларға» бағдарламасы<br> 2024 жылдан бастап Ұлттық қордың жылдық инвестициялық кірісінің 50%-ы мерзімінен бұрын алу құқығынсыз 18 жасқа толғанға дейін балалардың арнайы жинақ шоттарына аударылады.<br> Бұл ретте, 2024 жылы бағдарламаға қатысушылардың шоттарына $695,5 млн мөлшеріндегі сома аударылды, оның $30,6 млн 2024 жылы 18 жасқа толған және толатын қатысушыларға нақты төленетін болады).<br> БҰЗҚ деректері бойынша, «Ұлттық қор - балаларға» бағдарламасы бойынша төлемдер 2024 жылдың 1 ақпанынан басталды.<br> Оларды Қазақстан азаматтығына ие 18 жасқа толмаған барлық балалар алады. 2024 жылғы 1 қарашасындағы жағдай бойынша бағдарлама аясында 33 546 өтінім жалпы сомасы 3.4 млн АҚШ долларына (өтінім берушілердің банктік шоттарына аудару үшін уәкілетті операторларға берілді) орындалды.<br> Оның ішінде тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында 17 9911 өтінім 8 млн АҚШ долларына, білім беруді төлеу үшін – 15 5551 өтінім 6 млн АҚШ долларына орындалды.<br> 11. 2024 жылғы 19 маусымда Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кредит беру кезінде тәуекелдерді барынша азайту, қарыз алушылардың құқықтарын қорғау, қаржы нарығын реттеуді және атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойды.<br> Заң азаматтардың шамадан тыс несие алу тәуекелін төмендетуге, алаяқтық жолмен рәсімделген несиелер мен микрокредиттер жағдайларын, клиенттердің банктік шоттарынан ақшаны заңсыз шешу жағдайларын азайтуға бағытталған және экономиканың нақты секторын ұзақ мерзімді өтімділік жағдайында қолдауды, қолжетімді шарттармен өтелімділікті, экономиканы несиелендіруге банк секторы мен жеке инвесторларды тартуды, сондай-ақ қаржы секторы мен бәсекелестікті одан әрі дамытуды қамтамасыз етеді.<br> БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМНЫҢ ДАМУЫ<br> «Жайлы мектеп» ұлттық жобасын іске асыру<br> Білім беру саласындағы «Жайлы мектеп» ұлттық пилоттық жобасының мақсаты апатты мектептерді, үш ауысымда оқытуды және оқушылар орнының тапшылығын жою болып табылады.<br> Осы мәселелерді шешу үшін қалалар мен белсенді дамып келе жатқан (перспективалы) елді мекендерде 460 мың орындық (екі ауысыммен оқыту кезінде) 217 ​​мектеп салынуда.<br> Жайлы мектептердің ерекшеліктері:<br> - бастауыш және жоғары сынып оқушылары жеке кабинеттер, дәретханалар, спорт залдары көзделген бөлек блоктарда оқытылады;<br> - балалардың қауіпсіздігін арттыру шаралары: бейнебақылау жүйелері, дыбыстық сигналдар, бет-әлпетті тану жүйесі бар турникеттер және т.б.;<br> - оқу құралдарын сақтауға және ауыстыратын киімге арналған жеке шкафтар;<br> - мектептер физика, химия, биология, робототехника пәндері бойынша ең заманауи кабинеттермен жабдықталған, жоғары жылдамдықты интернетке қосылған интеӨАКтивті панельдер орнатылған;<br> - ерекше білім алу қажеттіліктері бар балалар үшін қажетті жағдайлар жасалды.<br> Қазіргі таңда 217 мектептің 36-сы пайдалануға енгізілді. Биылғы жылдың соңына дейін тағы 76 мектептің құрылысын аяқтау жоспарлануда. Қалған 105 мектеп 2025 жылы пайдалануға беріледі.<br> Орта білім<br> Білім беру жүйесінде білім сапасын арттыру, оқу бағдарламаларын жетілдіру, педагогтардың мәртебесін көтеру, балалар үшін қауіпсіз және жайлы ортаны қамтамасыз ету бойынша маңызды қадамдар жасалуда.<br> Ағымдағы жылдың қыркүйегінен бері 1,7 млн ​​оқушы тегін тамақпен қамтылды (1-4 сыныпта 1,4 млн оқушы, ХӘОТ санаты бойынша 5-11 сыныптан 340 мың оқушы).<br> Биыл Қазақстан құрамасы 31 халықаралық олимпиадалар мен жарыстарда 473 медаль (58 алтын, 169 күміс, 246 қола) жеңіп алды.<br> Әйелдердің құқықтары мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері бойыгнша Заңмен балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың кез келген көріністері үшін жауапкершілікті күшейтетін нормалар енгізілді. Өңірлік балалар құқықтары жөніндегі уәкілдердің мәртебесі бекітілді.<br> 3,1 миллион білім алушы «Біртұтас тәрбие» бағдарламасы аясында білім беру және тәрбие жобаларымен қамтылып, 350 мың педагог оқудан өтіп, осы бағдарламаны іске асыруда.<br> Ағымдағы жылы техникалық және кәсіптік білім беру жүйесіндегі мемлекеттік тапсырыс 10 мың орынға ұлғайтылды. Мемлекеттік тапсырыстардың 65%-ы техникалық мамандықтарға бағытталған.<br> 2020 жылдан бастап (2023 жылға дейін) педагогтардың жылдық еңбекақысы 25%-ға көтерілді және төрт жылда 100%-ға ұлғайды.<br> Мектептерге 880 заманауи пән кабинеттері (химия, биология, физика, робототехника, STEM) жеткізілді. 1000 ауыл мектебі жаңартылуда, мектептердің 89,9 %-ы жоғары жылдамдықты интернетпен қамтамасыз етілді, мектеп оқулықтарының 100%-ы цифрлық форматқа көшірілді.<br> «Білім берудегі өзгерістердің 1000 көшбасшысы» жобасы аясында<br> Республикалық кадрлық резервке 376 адам алынды. (2023 жылы – 207, оның ішінде 83%-ы конкурстық рәсімдерден өтпей білім беру ұйымдарының басшылары болып тағайындалды).<br> 3 балалар сауықтыру орталығы, 6 қосымша білім беру ұйымдары және 468 комьюнити-орталықтары ашылды. Өңірлерде 20 психологиялық қолдау орталығы ашылды.<br> Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім<br> 2024 жылы кадрларды даярлауға мемлекеттік тапсырыс көлемі 94 251 грантқа дейін ұлғайтылды (2023 ж. - 88 204) (бакалавриат - 78 219 (2023 ж. - 73 061), магистратура - 13 113 (2023 ж.- 13 253), докторантура – 2 919 (2023 ж. - 1 890).<br> Батыс, халқы тығыз орналасқан және жаңадан құрылған өңірлердің (Абай, Ұлытау, Жетісу, Түркістан, Маңғыстау, Атырау облыстары және Шымкент қ.) жастары үшін 5000 мақсатты білім гранты бөлінді.<br> 2024 жылы қабылдау тәртібін өзгерту нәтижесінде алғаш рет 1604 этникалық қазақ грантқа ие болды (2023 жылы – 804 этникалық қазақ).<br> Денсаулық сақтау жүйесін кадрлармен қамтамасыз ету үшін резидентураны оқытуға мемлекеттік тапсырыс 70%-ға 1500-ден 2500 грантқа дейін ұлғайтылды (2024 жылы – 1260 орынға; 2025 жылы – 1400 орынға).<br> Оқу ақысын ішінара төлей отырып, сараланған гранттарды тағайындау бойынша пилоттық жоба басталды. 2024 жылы мамандықтар мен әлеуметтік ғылымдарды оқытуға 300 сараланған грант қарастырылған.<br> 2024 жылы жеңілдетілген білім беру несиелерін беруді қарастыратын пилоттық жоба іске қосылды.<br> 2024 жылдың қыркүйегінен бастап шәкіртақы мөлшері ұлғайтылды: бакалавриат бағдарламалары үшін 20%-ға, магистранттар мен докторанттар үшін – 15%-ға.<br> 2023-2024 оқу жылында ЖОО-ның ПОҚ жалақысының мөлшері 160,7 мың теңгеден 350 мың теңгеге дейін, ұлттық жоғары оқу орындарында 228,8 мың теңгеден 400 мың теңгеге дейін көтерілді.<br> Бүгінгі таңда 23 стратегиялық серіктестік әзірленді, оның 16-сы шетелдік ЖОО-ның филиалдары, 10 стратегиялық серіктестік жұмыстары жүргізілуде (2023 ж. – 12 филиал).<br> 2024 жылы QS WUR әлемдегі үздік университеттердің халықаралық рейтингіне 21 университет кірді (әл-Фараби атындағы ҚазҰУ 163 орын).<br> Times Higher Education рейтингіне 29 қазақстандық университет қатысты, оның ішінде 4 университет айқындама алды.<br> Ынтымақтастықты дамыту және оқытудың инновациялық технологияларын қолдану мақсатында Coursera, «Huawei Technologies Kazakhstan» LLP, Binance Kazakhstan секілді ірі компаниялармен Меморандумдарға қол қойылды.<br> Ел бойынша 93 университетке сұранысқа ие дағдылар бойынша Coursera онлайн курстарына ж қолжетімділікті ұсынды.<br> Жасанды интеллект (AI) университетаралық стандарты қабылданып, 17 университет 15 білім беру бағдарламасын әзірледі.<br> Ақпарат үшін:<br> Сеул техникалық университетімен бірге Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің базасында ЖИ және информатика жоғары мектебі ашылды. Қ.Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ базасында City University of Hong Kong филиалы (AI мамандығы бойынша қос дипломдық бағдарламалар), Д.Серікбаев атындағы ШҚТУ базасында Лу Бань шеберханасымен бірлесіп ЖИ орталығы ашылды.<br> 2024 жылы 15 отандық университет ЖИ бойынша Google курстарын енгізеді.<br> 9 облыста «Мамандығым-Болашақ» жобасы аясында 45 сала бойынша кадрларға қажеттіліктің өңірлік картасы әзірленді (Павлодар, Маңғыстау, Қарағанды, Ақтөбе, Жамбыл, Ақмола және Жетісу облыстары, Астана, Алматы қ.қ.).<br> Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында 2024 жылдың 1 қыркүйегінен бастап ірі өндірістік компаниялармен бірлесіп «индустриалды РhD» дайындау басталды. Инженерлік білім беру тұжырымдамасы әзірленді.<br> 4 ЖОО-ға зерттеу университеті мәртебесі берілді (М.Әуезов атындағы ОҚУ, академик Е.А. Бөкетов атындағы ҚарУ, Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ).<br> Ғылым<br> Ғылым мен экономиканың нақты секторы арасындағы байланысты нығайтуға, сондай-ақ технологияның дайындығын бағалау тетігін (TRL)енгізу арқылы ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізуге бағытталған «Ғылыми-техникалық саясат туралы» Заң қабылданды.<br> Ғалымдар үшін бірқатар мемлекеттік қолдау шаралары қарастырылған.<br> Заңмен ғылыми атақ үшін қосымша төлемдер аанықталған. Жас ғалымдарға заңда көзделген талаптарға сәйкес тұрғын үй сатып алу үшін жеңілдетілген несиелер беріледі. Сондай-ақ ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық қызметпен айналысатын ұйымдарға салықтық жеңілдіктер (50% шегерім) ұсынылады.<br> Ғылым қорының функционалы кеңейтілді, ол ғалымдарға ғылыми-техникалық жеделдету бойынша, кадрларды даярлау және ғалымдардың кәсіпкерлік дағдыларын арттыру мақсатында қолдау көрсетеді және т.б.<br> Заңға сәйкес, ЖАО өз өңірлерінде ғылымды дамытудың басым бағыттарын айқындау және оларды қаржыландыруды ұйымдастыру құзыреті берілген. Бұл өңірлік қажеттіліктерге неғұрлым икемді және жылдам әрекет ету үшін жағдай жасайды, сондай-ақ әрбір өңірдің экономикасының және әлеуметтік қажеттіліктерінің ерекшеліктерін ескере отырып, ғылыми бағдарламаларды әзірлеуге мүмкіндік береді.<br> «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңға қол қойылды, ол басқалармен қатар, ғылыми-зерттеу және ғылыми жұмыстарды жүргізу үшін қажетті ҒЗИ мен жоғары оқу орындары мемлекеттік жалпы бюрократиялық рәсімдерсіз сатып алатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға қатысты ережелерді қарастырады.<br> 2024 жылы ЖІӨ-дегі отандық ҒЗТКЖ шығындарының үлесі 121 млрд теңгеден 173 млрд теңгеге дейін өсті (ЖІӨ-ден 0,13%-дан 0,14%-ға дейін).<br> 2024-2026 жылдарға арналған ғылымға көзделген бюджет - 703,6 млрд теңге , алдыңғы үш жылдық кезеңмен салыстырғанда 9%-ға өсті.<br> 2024-2026 жылдарға арналған қолданбалы ғылымды мемлекеттік қаржыландыру артып, 489,2 млрд теңгені құрады (оның ішінде ПҚҚ – 218 млрд теңге, МҚ – 202 млрд теңге, Коммерцияландырудың МҚ – 69,2 млрд теңге).<br> 2024 жылы РБ-тен ғылымды дамытуға 194,4 млрд теңге бөлінді (оның ішінде ПҚҚ – 72,3 млрд теңге, МҚ – 76,5 млрд теңге, іргелі ғылыми зерттеулерді қаржыландыру – 3,1 млрд теңге, Коммерцияландырудың МҚ – 23 ,3 млрд. теңге, базалық қаржыландыру – 9,9 млрд. теңге).<br> «Отбасы Банкі» АҚ жас ғалымдарға арналған несиелендіру бағдарламасы аясында 2024 жылдың 8 айының қорытындылары бойынша ғалымдарға 290 пәтер берілді.<br> Мемлекеттік тапсырыс докторантураға (PhD докторларына) 1919 орынға дейін ұлғайды.<br> Ғылыми ұйымдар қызметкерлерінің лауазымдық жалақысы 18%-ға өсті. Ғылыми атақтарға ие болғаны үшін ғылыми қызметкерлерге төленетін қосымша ақы мөлшері ұлғайтылды.<br> Анықтама үшін: ғылым кандидаты, философия докторы және ғылым докторы ғылыми дәрежесі бар қауымдастырылған профессорға (доцент) АЕК-тің 25 еселенген мөлшері (бұрын – 17 АЕК); докторлық дәрежесі бар қауымдастырылған профессорға (доцент) (бұрын – 34 АЕК) 42 еселенген АЕК; ғылым кандидаты, философия докторы, ғылым докторы және ғылым докторы ғылыми дәрежесі бар профессорға АЕК-тің 50 еселенген мөлшері (бұрын – 17 АЕК).<br> Ұлттық ғылым академиясының институционалдық рөлі күшейтіліп, бюджеттік қаржыландыру мәселелері шешілді.<br> 250 ғылыми ұйымдар Web of Science, Scopus және Wiley деректер қорын пайдаланады.<br> Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университетінің ғалымдары медицинада, электроникада, шыны өндірісінде кеңінен қолданылатын тазалығы 99,5% болатын селен химиялық элементін алу әдісін ойлап тапты.<br> 5. Техникалық және кәсіптік білім беру<br> Студенттердің шәкіртақысы 50 %-ға өсті (2022-21 мың теңге, 2023-32 мың теңге, 2024-43 мың теңге).<br> ТжКБ жүйесінде мемлекеттік тапсырыстар ұлғайды (143 мың грант бөлінді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10 мың орынға артық).<br> 91 мыңнан астам студентті қамтитын 9 мыңнан астам кәсіпорынның қатысуымен 551 колледжде дуальды оқыту енгізілді.<br> 119 колледж меншікті өндіріс тауарларын сатады. Студенттердің 7 %-ы жатақханадан орынмен қамтамасыз етілген.<br> 1189 орындық 4 жатақхана пайдалануға берілді (Павлодар – 189 орынға – 1, Қызылорда – 200 орынға – 1, Ақмола – 800 орынға 2 жатақхана).<br> ТжКБ дипломдары eGov мобильді қосымшасында цифрландырылды.<br> Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту<br> 59 мың орынға 535 мектепке дейінгі ұйым ашылды (11,6 мың орынға 25 мемлекеттік, 47,4 мың орынға 510 жекеменшік).<br> 92,5%2 жастан 6 жасқа дейінгі балалар мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамтылған (2023 жылы – 90,6%).<br> Әлеуметтік осал отбасылардан шыққан 97 мың бала (100%) мектепке дейінгі ұйымдарда тегін тамақпен қамтамасыз етілген.<br> Бастауыш сынып мұғалімдеріне қолжетімділік үшін NOBD-да мектеп жасына дейінгі баланы дамытудың жеке картасы цифрланған.<br> ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУДЫ ДАМЫТУ<br> 1. Инфрақұрылым<br> Денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытудың 2024-2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы қабылданды (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 12 маусымдағы № 454 қаулысы).<br> Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру мақсатында денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытудың 2024-2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленді.<br> Тұжырымдамада денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытудың тұтас көрінісі қалыптасты және Тұжырымдама жобасын іске асыру кезеңінде құрылысы жоспарланған денсаулық сақтаудың анағұрлым негізгі (зәкірлік) жүйе құрайтын объектілерінің тізбесі айқындалды.<br> Тұжырымдама жобасымен келесі бағыттар бойынша іс-шаралар көзделген:<br> институционалдық ортаны жақсарту және денсаулық сақтау инфрақұрылымының объектілерін салу (реконструкциялау/жаңғырту, жөндеу);<br> денсаулық сақтау инфрақұрылымының объектілерін заманауи техникамен және технологиялармен жарақтандыру;<br> денсаулық сақтау объектілерімен адам ресурстарымен қамтамасыз ету.<br> Тұжырымдама жобасын іске асыру нәтижесінде медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын қамтамасыз ететін дамыған және теңдестірілген денсаулық сақтау инфрақұрылымы қалыптасады.<br> Астанада 200 төсек-орынға арналған Жедел медициналық жәрдем ұлттық үйлестіру орталығы пайдалануға енгізілді.<br> «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық пилоттық жобасы шеңберінде 183 (жоспарланған 655-тен) алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету объектісі салынды (2023 ж. – 99; 2024 ж. – 84).<br> 2. Ана мен бала денсаулығын қорғау<br> Әйелдер мен балаларға медициналық көмек көрсетуді жақсарту бойынша қабылданған шаралардың нәтижесінде (жүкті әйелдерді диагностикалау мен емдеуді жақсарту, диагностика мен емдеудің клиникалық хаттамаларын қайта қарау, жүкті әйелдерге медициналық көмек көрсету тарифтерін арттыру және т.б.) ағымдағы жылы ана өлімінің көрсеткіші 15%-ға (2023 ж. 10 айда – 11,5; 2024 ж. 10 айда – 100 мың тірі туғандарға 9,8), сондай ақ нәресте өлімі 2%-ға (2023 жылдың 9 айында – 7,38; 2024 жылдың 9 айында – 1000 тірі туғанға 7,24) төмендеді.<br> 3. Амбулаторлық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге қатысты<br> Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді жетілдіру бойынша жұмыс жүргізілуде, бұл ретте амбулаторлық-емханалық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге басымдық беріледі. Ағымдағы жылы амбулаторлық деңгейде 212,8 млрд теңгеге 3,5 млн пациент дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілді.<br> 4. Дәрілік заттардың баға белгілеу, сатып алу және тарату саласындағы процестерін автоматтандыру. Ашықтықты, дәрілік заттарға қажеттілікті есепке алу мен болжау дәлдігін арттыру және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту үшін келесі тетіктерәзірленді және енгізілді:<br> -egov.kz порталында бағаны тіркеуге өтінім беру функционалы іске асырылды (бұрын бұл қызмет «Дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» РМК РМК жүйесінде ұсынылатын). Egov.kz порталы тарапынан модификацияны толық аяқтау ағымдағы жылдың соңына дейін жоспарлануда;<br> -бағалардың өзгеруін оның қозғалысының бүкіл тізбегі бойынша бақылау үшін жеткізушіден тұтынушыға дейін Дәрілік заттардың бірыңғай жіктеуішінде «шекті баға» жолын толтыру міндетті, содан кейін «Тауарларды таңбалау және қадағалау» АЖ-да (бұдан әрі - ТТҚ АЖ) Ұлттық тауарлар каталогының модуліне беріледі.<br> -ТТО АЖ-да Таңбалау және қадағалаудың бірыңғай операторы келесі себептер бойынша дәрілік заттарды айналымнан шығару функционалын іске асырды: ақауы (бұзылуы), жоғалуы, зақымдалуы, жойылуы бар, кәсіпорынның жеке қажеттіліктері үшін пайдаланылатын медициналық үлгілерді іріктеу; тегін рецепттерді беру бойынша; тәркілеу;<br> -пациентті сәйкестендіру мақсатында оның дәрі-дәрмекті алғанын растау үшін «Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету» АЖ-да FaceID технологиясының көмегімен сәйкестендіру бөлігінде жұмыс жүргізілді, онда көрсетілетін қызметті алушының фотосуреттері «Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер базасымен салыстырылады (ағымдағы жылдың 1 қазанынан бастап пилоттық Республикалық алғашқы медициналық-санитарлық көмек орталығында Face ID идентификациясы бойынша жоба іске қосылды).<br> Денсаулық сақтау министрлігінде тіркеу және баға белгілеу процестерін цифрландыру, дәрілік саясат процестерін кешенді талдау функциясы бар дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдарды есепке алу мен айналымының цифрлық жүйесін құру бойынша жобалық кеңсе құрылды.<br> Бұл жұмыстардың нәтижесі дәрі-дәрмектің объективті құнын анықтауға және оларға қажетсіз үстемелерді жоюға бағытталған.<br> Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға бағаның негізсіз және жасанды өсуіне жол бермеу мақсатында баға белгілеудің жаңа тәсілдері әзірленді:<br> -шекті бағаларды қалыптастыру үшін базалық баға болып табылатын дәрілік заттардың бағаларын тіркеудің бірыңғай әдісі әзірленді (Қағидалардың қолданыстағы редакциясында өндірушілер бір бағаны 2 рет белгілейді);<br> -маркетинг және тасымалдау шығындары алынып тасталды (қағидалардың қолданыстағы редакциясында маркетингтік шығындар 30%, тасымалдау шығындары 15% дейін құрады);<br> -дженериктерге (аналогтық препараттар) бағаны төмендету – түпнұсқалар құнының 30%-ына дейін төмендетіледі;<br> -Қосымша ақылардың бірыңғай регрессивті шкаласы анықталды: дәрілік заттарды көтерме саудада өткізу үшін (20%-ға дейін) және дәрілік заттарды бөлшек саудада өткізу үшін (30%-ға дейін);<br> - бағаларды бақылау және салыстыру үшін халықаралық сайттар бойынша референтті елдер ұсынылды (тізім 2023 жылмен салыстырғанда 16 елден 10 елге қысқартылды);<br> -Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық жүйелерімен интеграциялау: кеден (МКД бойынша) және салық (барлық деректерді толтыру талаптарын белгілей отырып, бақылау-касса машинасының чектері бойынша).<br> ТМККК шеңберінде бағаны қалыптастырудың жаңа тетігі бойынша шекті бағаларды 10-12%-ға, көтерме және бөлшек сауда сегментінде 25-27%-ға (ағымдағы ең жоғары бағадан) төмендету деп күтілуде.<br> 5. Кадрлық ресурстармен қамтамасыз ету шаралары<br> Ағымдағы жылы денсаулық сақтау саласындағы білім беру ұйымдарына білім беру гранттары мамандықтар бойынша бөлінеді: бакалавриат – 2700, резидентура – ​​2500 (Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру шеңберінде резидентураға гранттар саны 2500-ге дейін ұлғайтылды), магистратура – ​​325, докторантура – ​​160 орын.<br> Шәкіртақы бакалаврлар мен интерндерге 20 %-ға, резиденттерге, магистранттарға, докторанттарға 15%-ға көтерілді.<br> Сонымен бірге, 2024 жылдың 1 қыркүйегінен бастап техникалық, кәсіптік және орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарындағы білім алушыларға ай сайынғы мемлекеттік шәкіртақы мөлшері 50%-ға ұлғайтылды.<br> Ағымдағы жылдың сәуір айында Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды, онда медицина қызметкерлерін бекіту бойынша шаралар көзделген:<br> - 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап әлеуметтік қолдау шеңберінде ауданның әкімшілік орталықтары болып табылатын ауылдық елді мекендерге келген мамандарға тұрғын үй сатып алуға немесе салуға бюджеттік кредиттің мөлшері ұлғайтылды (2500 АЕК-тен аспайтын мөлшерде) (9,2 млн. тг) және ауылдық елді мекендерге (2000 АЕК аспайтын мөлшерде (7,3 млн. тг);<br> - ауылдық елді мекендерге кемінде 5 жыл мерзімге жұмысқа келген медицина қызметкерлеріне ең төменгі жалақының 100 еселенген көлемі (8,5 млн. теңге) мөлшерінде біржолғы ақшалай төлем;<br> - жергiлiктi атқарушы органдардың тұрғылықты жерi бойынша мектепке дейiнгi ұйымдарда медицина қызметкерлерiнiң балаларына басымдықпен орындар беруi;<br> - көлік шығындарын өтеу.<br> Сондай-ақ, ҚР 2023-2027 жылдарға арналған көші-қон саясатының тұжырымдамасына сәйкес мыналар көзделген:<br> - жаңа жерге қоныс аударушыларға тұрғын үй құнының 50% мөлшерінде материалдық көмек алу құқығымен экономикалық ұтқырлық сертификатын ұсыну;<br> - «Жастар тәжірибесі» жобасы аясында жас мамандардың жалақысына қосымша үстеме белгілеу.<br> 6. Фармацевтикалық өнеркәсіптің дамуы<br> Қазіргі уақытта Қазақстан дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдардың меншікті өндірісін белсенді дамытуда.<br> Фармацевтикалық өнімдердің өндіріс көлемі 95 млрд теңгені құрайды, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 14,4%-ға артық (2023 жылдың сәйкес кезеңінде -79,5 млрд теңге).<br> А.ж. қазан айында Алматы фармацевтикалық фабрикасының базасында швейцариялық Roche компаниясының онкологиялық препараттарын өндіруді локализациялау жобасы қолға алынды.<br> 7. Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру<br> Ағымдағы жылы келесі мемлекеттік қызметтер электрондық форматқа көшірілді және қағаз форматты ұсыну алынып тасталды:<br> - көлік құралын басқаруға рұқсат беру туралы куәлік беру (073/у);<br> - алдын ала міндетті медициналық тексерулерден өту (075/у);<br> - уақытша еңбекке жарамсыздық парағын беру;<br> - жеке медициналық кітапша;<br> - бала денсаулығы паспорты (052/у);<br> - медициналық-әлеуметтік сараптамаға қорытынды (031/у);<br> - аударымдарды және (немесе) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналарын уақтылы және (немесе) толық төлемегені үшін аударымдардың, жарналардың және (немесе) өсімпұлдардың артық (қате) есепке алынған сомаларын қайтару;<br> - жеке тұлғаны алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін медициналық ұйымнан «ТТК-ға кету» себебі бойынша автоматты түрде шығару;<br> - «Электрондық үкімет» порталының көмегімен, өздерінің қамқорлығындағы балалардың және әрекетке қабілетсіз азаматтардың қорғаншыларын емханаға бекіту;<br> - жаңадан тіркелген жағдайда емханаларға тіркелулер бойынша хабарламалар жіберу.<br> НАҚТЫ СЕКТОРДЫҢ ДАМУЫ<br> 1. Мемлекеттік және салалық жоспарлау<br> 1) Есеп беру түрлері мен санын қысқарту арқылы процестерді цифрландыруды көздейтін жаңа жинақы Мемлекеттік жоспарлау жүйесі бекітілді. Жаңадан бекітілген Мемлекеттік жоспарлау жүйесіне сәйкес бірқатар стратегиялық құжаттар, оның ішінде 2029 жылға дейінгі іргелі Ұлттық даму жоспары қабылданып, жаңартылды.<br> Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа МЖЖ екі деңгейден тұрады және стратегиялық құжаттармен және іске асыру сипатындағы құжаттармен ұсынылған. Жаңартылған мемлекеттік жоспарлау жүйесінің (бұдан әрі – МЖЖ) фокусы стратегиялық және бюджеттік жоспарлауды үйлестіруге бағытталған.<br> 2) Су ресурстарын басқару жүйесін дамытудың 2024 – 2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы, оның ішінде су тасқыны мен құрғақшылықты болжауды дамытуға баса назар аудара отырып, оның нысаналы индикаторлары мен күтілетін нәтижелері қайта қаралды.<br> Қазақстан Республикасының 2024–2030 жылдарға арналған су ресурстарын басқару тұжырымдамасы су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және су ресурстарын ұтымды пайдалануға бағытталған. Негізгі мақсаттар мен шараларға мыналар жатады:<br> - инфрақұрылымды жаңғырту: 20 су қоймасын жаңадан салу және 15 қолданыстағысын қайта құру, 14 мың км-дан астам ирригациялық арықтар мен гидротехникалық құрылыстарды жаңғырту жоспарлануда. Бұл тасымалдау кезіндегі су ысыраптарын 50%-дан 25%-ға дейін қысқартуға және қолда бар су ресурстарын 2,4 текше км-ға арттыруға мүмкіндік береді;<br> - суармалы жерлерді кеңейту: тұжырымдаманы іске асыру суармалы жерлердің ауданын 2,5 млн га-ға дейін ұлғайтады, бұл ауыл шаруашылығы өнімінің ұлғаюын қамтамасыз етеді;<br> - суды үнемдейтін технологияларды енгізу: шаруаларды ынталандыру үшін мемлекет суару жүйелеріне, тамшылатып және жаңбырлатып суаруға субсидияларды көбейтуде, сондықтан суды үнемдеу күтілуде және ауыл шаруашылығы өнімі 1,5–2 есеге артады;<br> - басқаруды цифрландыру: ақпараттық-талдау орталығы мен су ресурстарын есепке алу мен болжау үшін интеӨАКтивті геоақпараттық платформа құрылуда.<br> - ТЖ тәуекелін азайту: гидротехникалық құрылыстарды жаңғырту тұрақты сумен қамтамасыз етуді жақсартады және төтенше жағдайлар тәуекелін азайтады.<br> 3) ҚР 2024-2023 жылдарға арналған өнеркәсіптік қауіпсіздік тұжырымдамасы бекітілді, онда қауіпті өндірістік объектіні верификациялау кезінде ұлттық өнеркәсіптік қауіпсіздік жүйесінің барлық құрамдас бөліктерін мемлекеттік басқарудың жаңа циклдік сервистік моделін құру көзделген.<br> Тұжырымдама аясында өнеркәсiптiк қауiпсiздiк саласындағы мемлекеттiк бақылау мен қадағалауды жетiлдiру жөнiндегi жүйелi шаралар кешенiн іске асыру жоспарлануда.<br> 4) Жасанды интеллектті дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы бекітілді, ЖИ ұлттық платформасын әзірлеу жүргізілуде.<br> Тұжырымдаманың негізгі мақсаты ЖИ экожүйесін құру, қолайлы климат жасау және ЖИ технологиясының мүмкіндіктерін пайдалана отырып, экономикалық секторларды одан әрі дамыту болып табылады.<br> Жоғарыда аталған мақсатқа қол жеткізу үшін Тұжырымдамада келесі бағыттар ерекшеленеді: деректер, инфрақұрылым, адами капиталы, ҒЗТКЖ, ЖИ саласындағы құқықтық реттеу және акселерациялық бағдарламалар.<br> Заманауи деректер орталықтарын құруға және «бұлтты есептеулер» нарығын дамытуға басымдық беруге бағытталған заңнамалық түзетулер енгізілді.<br> 2. АӨК және су шаруашылығын мемлекеттік қолдау<br> Көктемгі егіс жұмыстарын жеңілдетілген несиелендіру көлемі үш еседен астам ұлғайтылып, 580 млрд теңгеге жетті. Минералды тыңайтқыштардың көлемі екі есеге ұлғайып, 1,3 млн тоннаға жетті. Ауыл шаруашылығы техникасының лизингін қаржыландыруға қосымша 100 млрд теңге бөлінді.<br> Алғаш рет қаржы институттарының ауыл шаруашылығы субъектілерін несиелендіру бойынша сыйақы мөлшерлемелерін жылдық 5%-дан аспайтын мөлшерлемемен тікелей субсидиялаудың жаңа тетігі енгізілді.<br> 15 ц/га-дан астам астық шығымдылығы мен 26,7 млн ​​тонна өнім жинауға ықпал еткен мемлекеттік қолдауды арттыру, оның 19 млн тоннадан астамы бидай;<br> Жаңа перспективалы нарықтардың, соның ішінде ҚХР ашылуымен экспорттық әлеует орташа 8 млн тоннадан 12 млн тоннаға дейін өсті.<br> Су ресурстарын басқару жүйесінде Ұлттық гидрогеологиялық қызмет қалпына келтірілді, ал 9 облыста гидротехникалық құрылыстарды пайдалану бойынша мамандандырылған ұйымдар құрылды. Балық шаруашылығы саласындағы функциялар ҚР ЭҚОҚМ-нен АШМ-не берілді. Қазақ Каспий теңізінің ғылыми-зерттеу орталығы және «Қазақ ұлттық су шаруашылығы және ирригация университеті» КЕАҚ (су саласын кадрлармен қамтамасыз ету үшін) құрылды.<br> 3. 2024 жылы пайдалануға енгізілген маңызды объектілер<br> Бұқтырма су қоймасы арқылы өтетін көпір құрылысы<br> 2019 жылы Мемлекет басшысы Бұқтырма су қоймасы арқылы өтетін көпір салуды тапсырды.<br> Құрылыс 2020 жылы басталып, 2024 жылы аяқталады. Жобаның құны 61,4 млрд теңгені құрайды.<br> Ұзындығы 1315 м болатын 2 жолақты автомобиль көпірі республикадағы су бетіндегі ең ұзын көпір болып табылады. Оны пайдалану үшін 18,6 км автомобиль жол ыжүргізілген.<br> Көпір өткелінің құрылысы өңір үшін өте стратегиялық және әлеуметтік тұрғыдан аса маңызды болып табылады және жалпы саны 120 мыңнан астам халық, негізінен шекаралас ауылдардың тұрғындарының Күршім, Катонқарағай, Зайсан, Тарбағатай аудандарымен, Марқакөл, Үлкен Нарын және Самар аудандарымен жыл бойы және қауіпсіз көлік қатынасын қамтамасыз етеді..<br> Бұл объект Қытай мен Ресей арасындағы ең қысқа және жылдам көлік қатынасын қамтамасыз ете отырып, Шығыс Қазақстан облысының шекаралас аудандарын транзиттік аймақтарға айналдыруға мүмкіндік береді.<br> Көпір өткелі өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына, сондай-ақ инвестициялық тартымдылығын арттыруға мультипликативті әсер етеді.<br> «СарыарқаАвтоПром» зауытында (Қостанай қаласында) шағын торап әдісімен HONGQI, SKODA және Chevrolet Onix автокөліктерін шығаруды ұйымдастыру бойынша 3 инвестициялық жоба енгізілді.<br> 3 жобаның жалпы инвестиция көлемі 38,7 млрд теңгені құрады, жалпы қуаттылығы – жылына 50 мың автокөлік.<br> Аталған объектілерді пайдалануға берудің нәтижесінде 650 жаңа жұмыс орны ашылды.<br> 200 орындық мүгедектігі бар адамдарға арналған оңалту орталығының құрылысы.<br> «Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2021-2025 жылдарға арналған кешенді жоспары» аясында Түркістан облысы Сауран ауданы Оранғай ауылында 200 төсектік мүгедектігі бар адамдарға арналған оңалту орталығының құрылысы жүргізілді.<br> Орталықтың құрылысы 2021 жылы басталып, 2024 жылы аяқталды. Жобаның құны 2,5 миллиард теңгені құрайды. Ғимараттың жалпы ауданы 12,8 мың м2 құрайды.<br> Қазіргі таңда муниципалды мемлекеттік мекеме құрылып, заманауи оңалту жабдықтары сатып алынды, оны жоғары кәсіби мамандармен толықтыру жұмыстары жүргізілуде.<br> Оңалту орталығының қызметі арнаулы әлеуметтік көмекті қажет ететін тұлғаларға 6 айға дейінгі мерзімге қызмет көрсетуге бағытталған.<br> Түркістан облысында 100 мыңға жуық мүгедектігі бар адам тұрады, оның 40 мыңнан астамы әлеуметтік оңалту қызметін алуды қажет етеді.<br> Жаңа Орталық 27 күн ішінде бір мезгілде 200 адамға оңалту қызметін көрсетуді жоспарлап отыр, сәйкесінше 2,7 мыңнан астам мүгедектігі бар адам жыл бойына сапалы арнаулы әлеуметтік қызметтерді алу мүмкіндігіне ие.<br> Қарағанды ​​облысы Саран қаласындағы «Tengri Tyres» ЖШС автокөлік шиналарын шығаратын зауыт.<br> Құрылыс 2021 жылдың тамызында өндірістің техникалық іске қосылуымен және 2022 жылдың желтоқсанында дөңгелектердің сынамалы партиясын шығарумен басталды. Автокөлік шиналарының сериялық өндірісі 2024 жылдың 1 шілдесінде басталды. Жобаның құны 234 млрд. теңгені құрайды.<br> Кәсіпорын Қазақстан Республикасындағы автомобиль шиналарын шығаратын алғашқы және жалғыз зауыт болып табылады. Жаңа өндіріс ішкі нарықты дөңгелек өнімдерімен қанықтыруға және экспорттық әлеуетті кеңейтуге мүмкіндік береді. 2027 жылға қарай 3,5 миллион шинаның жоспарланған қуатына жететін өнім елімізде шығарылатын автокөліктердің бастапқы жабдықтарына да жеткізілетін болады.<br> Ілеспе салаларды оқшаулауды ұлғайтып, ел ішіндегі құндылықты дамытуды қамтамасыз ету жоспарлануда. Кәсіпорында 740 жаңа жұмыс орны ашылды.<br> 1 кезектің, 1 іске қосу кешенінің, 4 кен-термиялық пештің құрылысы» «Qaragandy Power Silicon» ЖШС.<br> Құрылыс 2021 жылдың сәуір айында басталып, 2024 жылдың 3-ші онкүндігінде аяқталады. Жобаның құны 62,8 млрд теңгені құрайды.<br> Зауыт легирленген болаттың жоғары сұрыптарын балқыту процесінде барлық басқа ингредиенттерді алмастыратын, түпкілікті өнімнің өзіндік құнын төмендететін ферросилиций алюминийін өндіретін болады. Оны өндірудің шикізатыкөмір өндірудің қалдықтары болып табылады. Жобалық қуаттылығы 600 мың тоннаға дейін ұлғайту перспективасыменжылына – 175 мың тонна өнім.<br> Зауыттың іске қосылуы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына, сондай-ақ инвестициялық тартымдылығын арттыруға мультипликативті әсер етеді.<br> 1145 жаңа жұмыс орны ашылады.<br> «Алмалы-2» тау-кен байыту кешенінің құрылысы «Kyzyl Aray Copper» ЖШС<br> Жоба Бірыңғай индустрияландыру картасына енгізілген. Құрылыс 2023 жылы басталып, 2024 жылдың желтоқсанында аяқталады.<br> Инвестиция көлемі жылына 30 мың тонна катодты мыс өндірудің жобалық қуаттылығымен - 112,5 млрд теңге.<br> 780 жаңа жұмыс орны ашылады.<br> Негізгі құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталып, жабдықтарды монтаждау жүргізілді. Іске қосу жұмыстары жүргізілуде. Бүгінгі таңда 274 адам жұмысқа орналастырылды. Жобалық қуаттылыққа шығу 2025 жылға жоспарлануда.<br> Зауыттың іске қосылуы жалпы өңірдің экспорттық әлеуетін арттырады және катодты мыс сұранысын қамтамасыз етуге бағытталған.<br> Түркістан қаласындағы Достық үйінің құрылысы<br> 2021 жылы Мемлекет басшысы Қазақстан халқы Ассамблеясы Кеңесінің отырысында Түркістан қаласында Достық үйін салуды тапсырған болатын.<br> Объектінің құрылысы 2023 жылы басталып, 2024 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Жобаның құны 2,8 млрд теңгені құрайды.<br> Ғимараттың жалпы ауданы 3,7 мың м2 құрайды.<br> Объектінің бірегейлігі ғимараттың қақ ортасында Орталық Азиядағы ең үлкен ұлттық киіз үй орналасқанында.<br> Бірінші қабатта ұлттық шаңырақ күмбезінің астында 200 орындық кең конференц-зал бар. Сондай-ақ бірінші, екінші және үшінші қабаттарда Түркістан облысының 12 этно-мәдени бірлестігінің өкілдеріне арналған кабинеттер орналасқан.<br> Бұл ғимаратта сонымен қатар облыстық ақсақалдар кеңесі мен аналар кеңесі, этносаралық медиация орталығы, сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясы жанындағы журналистер мен блогерлер клубы орналасқан. Сонымен қатар, бірінші қабатта балет үйірмесіне арналған екі зал бар.<br> KAZMineralsкомпаниялар тобының «Востокцветмет» ЖШС Артемьев өндірістік кешенінің ауа беруші клетті оқпаны<br> Артемьев өндірістік кешені «Востокцветмет» ЖШС полиметалл кенінен мыс, қорғасын және мырыш концентраттарын алу және байыту бойынша маманданған. Бұл ШҚО Шемонаиха ауданындағы 4,9 мың жұмысшысы бар қала құраушы өнеркәсіптік кәсіпорын.<br> 2023 жылы кен өндіру және өңдеу көлемін сақтау мақсатында «NFC-Kazakhstan» ЖШС KAZ Minerals компаниялар тобының «Востокцветмет» ЖШС Артемьев кенішінің екінші кезегінің құрылысын бастады. Объект 2024 жылдың 12 шілдесінде пайдалануға берілді, барланған қоры – 25 629 мың тонна, оның ішінде 2-кезеңдегі қор – 11 704 мың тонна. Жобаның құны - 458 миллион АҚШ доллары.<br> Екінші кезектің құрылысы шахтаның қызмет ету мерзімін 10 жылға ұзартты. Кен өндіру қуаттылығы жылына 1,5 мың тоннаға дейін ұлғайтылды (бұрын 1,1 мың тонна).<br> Объектіні салу және пайдалану барысында жаңа жұмыс орндары құрылып, салық түсімдері артты. Жалпы, жобаны іске асыру өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына мультипликативті әсер етті.<br> Ақтөбе облысындағы «Қазақстан Тәуелсіздігінің 10 жылдығы» шахтасының құрылысы<br> Дөң тау-кен байыту комбинатының «Болашақ» кенішінің (Қазақстанның 10 жылдығы атындағы шахтаның екінші кезегі) іске қосылуы Қазақстанның тау-кен өнеркәсібі тарихындағы тарихи оқиға болып табылады.<br> Бірегей объектіге екі кен орны – Миллионное және Алмаз-Жемчужина, сондай-ақ алты жер асты горизонты кіреді, олардың бірі -минус 480 м, әлемдегі ең тереңдердің қатарында. Мұнда Қазақстандағы ең терең шахта білігі де бар – жер астында бір километрден астам.<br> Жаңа заманауи өндірістің жобалық қуаты жылына 6 миллион тонна кеннен асады. Өндірілетін кеннің сапасы әлемдегі ең жақсылардың бірі болып табылады.<br> Кен өндіру үшін ең озық өздігінен жүретін жабдықты пайдаланатын жаңа, жоғары өнімді тау-кен жүйелері пайдаланылады. Жоғары техникалық жабдықталу қол еңбегін айтарлықтай азайтып, әрбір кеншінің өнімділігін арттырады, ал қызметкерлер мен жабдықтардың орналасуын анықтауға арналған «ақылды» жерасты тұрғыландыру жүйесі олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.<br> Жаңа шахтаның іске қосылуы ферроқорытпа зауыттарының тұрақты жұмыс істеуі үшін ғана емес, сонымен қатар ДГОК қала құраушы кәсіпорын болып табылатын Хромтау моноқаласы үшін де стратегиялық маңызды. 3 мыңға дейін жұмыс орны құрылатын болады.<br> Пайдалануға енгізу – 2024 жылдың 4-тоқсаны.<br> Қызылорда облысының «Қорқыт Ата» әуежайы<br> Мемлекет басшысы Қазақстан халқына жолдауында (Халық бірлігі мен жүйелі реформалар – еліміздің өркендеуінің берік іргетасы) Үкімет пен әкімдер жұмысының басты бағыты – халық өмірінің сапасын арттыру екенін ерекше атап өтті. Осыған байланысты елімізде көлік инфрақұрылымын дамытуға, оның ішінде әуе көлігі кешенін дамытуға үлкен көңіл бөлінуде.<br> Бүгінгі таңда Қызылорда облысында Қорқыт ата әуежайында жаңа халықаралық жолаушылар терминалының құрылысы аяқталды.<br> Жоба «Болат Өтемұратов қорының» қаражаты есебінен іске асырылды. Жобаның құны 35 млн АҚШ долларын (16,6 млрд теңге) құрайды. Сағатына 250 жолаушы қабылдайтын терминал халықаралық стандарт талаптарына жауап береді және жоба бойынша терминалдың жалпы ауданы 7,5 мың шаршы метрді құрайды.<br> Жаңа «Қорқыт Ата» терминалы Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы (IATA) мен Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) жоғары стандарттарына сәйкес келеді.<br> Терминалда ішкі және халықаралық рейстерге арналған залдар, транзиттік жолаушылар залы, CIP залы, багажды берудіңавтоматты жүйесі, «Duty Free» аймағы, сауда нүктелері, медпункт, 8 жолаушыны тіркеу орны және 5 өзін-өзі тіркеу пункті, 7 жүк және жолаушыларды тексеру нүктесі, 10 паспорттық бақылау кабинасы бар.<br> Бүгінде әуежайдан аптасына 26 рейс орындалады, оның 17-сі Астанаға, 9-ы Алматыға («AirAstana» және «Fly Arystan», «Qazaq Air»авиакомпаниялары).<br> Қолданыстағы бағыттар бойынша тұрақты рейстердің санын көбейту, Ақтау және Атырау қалаларына қосымша рейстер ашу, сондай-ақ «Қызылорда-Көкшетау», «Қызылорда-Ақтөбе», «Қызылорда-Қарағанды»секілді әлеуметтік маңызы бар әуе тасымалы тізбесіне енгізу жоспарлануда. Ағымдағы жылдың 4 маусымында «Fly Arystan» әуе компаниясы жазда Анталия қаласына (Түркия) чартерлік рейсін ашты.<br> ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫ ДАМУ<br> 1. Жылу энергетикасы<br> 8 шілдеде Мемлекет басшысы «Жылу энергетикасы туралы» жаңа салалық Заңға қол қойды. Заңның қабылдануы жылумен жабдықтау саласында қордаланып қалған күрделі мәселелерді шешуге бағытталған.<br> 2. ЭЖК<br> 7 наурызда Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Сауд Арабиясы Корольдігінің Үкіметі арасында қуаты 1 ГВт жел электр станциясы жобасын іске асыру туралы келісімге қол қойылды. Инвестор – Acwa Power компаниясы, орналасатын жері – Жетісу облысы.<br> 12 қарашада Қазақстан Республикасының Үкіметі мен «Qazaq Wind Power» ЖШС арасында Жамбыл облысындағы жел электр станциясы жобасына қатысты инвестициялық келісімге қол қойылды. Негізгі инвестор – Масдар компаниясы. ЖЭС қуаты - 1 ГВт.<br> 12 қарашада Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасында жаңартылатын энергия көздері саласындағы жобаларды іске асыру туралы келісімге қол қойылды, оның аясында ЖЭС және жалпы қуаты 1,8 ГВт КЭС іске асыру жоспарлануда.<br> 3. Электр энергетикасы<br> 20 наурызда Катар мемлекетімен басқалармен қатар, Қызылорда облысында қуаттылығы 1,1 ГВт булы-газды қондырғының құрылысы және Абай ауданында қуаттылығы шамамен 350 МВт гидроэлектр станциясы құрылысы жобаларын іске асыру туралы Үкіметаралық келісімге қол қойылды.<br> 17 сәуірде Ресей Федерациясымен жалпы қуаты шамамен 1 ГВт болатын үш жылу электр станциясының құрылысы жобаларын іске асыру туралы Үкіметаралық келісімге қол қойылды.<br> 4. Құрылыс және ТҮКШ<br> Ағымдағы жылы пайдалануға берілетін тұрғын үйлердің жалпы ауданы 18 млн ш.м құрайды (2023 жылмен салыстырғанда өсу 1,1%-ды құрайды – 17,8 млн. ш.м).<br> Ағымдағы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша 14 млн ш.м енгізілді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,8%-ға артық.<br> Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2024 жылдың мамыр айында «Отбасы Банкі» жаңа «Наурыз» тұрғын үй бағдарламасын іске қосты. 2024 жылғы 18 қарашадағы жағдай бойынша «Отбасы Банкі» 149,2 млрд теңгеге 5 748 несие берді.<br> Ағымдағы жылдың қорытындысы бойынша қалаларда сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету 99,5%-ға, ауылдарда 97,8%-ға жетеді. Өткен жылмен салыстырғанда оң динамика байқалады, қалаларда өсу қарқыны 0,6%-ды құраса, ауылдарда -1,2%.<br> Ағымдағы жылы жалпы сомасы 338 млрд теңгеге 22 мыңнан астам пәтер сатып алуға қаражат көзделген.<br> Жыл сайын 2029 жылға дейін кезекте тұрған 10 мыңға жуық адамды сатып алу құқығынсыз жалға берілетін баспанамен қамтамасыз ету жоспарлануда.<br> А.ж. басынан бері цифрландыру және қала құрылысы сараптамасын енгізу арқылы заңсыз нүктелі құрылысты іске асыру мүмкіндігі алынып тасталды. Бұл шара Мемлекет басшысы бірнеше рет атап өткен су қоймаларын дамыту мәселесін шешеді, енді саябақ аймақтары мен әлеуметтік нысандарға бөлінген аумақтардың орнына қалаларда көп қабатты тұрғын үй кешендерін салу мүмкін болмайды. қалаларды шамадан тыс құрылысы (бетонды джунглилер), сондай-ақ экологиялық және инфрақұрылымдық мәселелері бар кеңістікке айналдыра отырып КТК көтере алмайды.<br> 5. Көлік<br> Ағымдағы жылы 12 мың км тас жолды жөндеу және салу жұмыстары басталды, оның 7 мыңы 2024 жылы аяқталады. Осылайша, Қарағанды ​​– Алматы (879 км), Талдықорған – Өскемен (768 км), Ақтөбе – Қандыағаш (96 км), Атырау – Астрахань (212 км) 4 негізгі автокөлік жолы дәліздерін қайта құру аяқталады.<br> Жүк тасымалдау мүмкіндігін арттыру үшін жалпы ұзындығы 1300 км құрайтын 4 ірі темір жол объектісін салу бойынша жұмыстар жалғасуда: «Достық – Мойынты», «Алматы айналма желісі» (жұмыстардың 75% аяқталды), «Дарбаза – Мақтаарал» және «Бақты – Аягөз».<br> Жолаушыларды тасымалдау сапасын арттыру мақсатында вагон паркін жаңарту бойынша жүйелі жұмыстар басталды. Биылғы жылдың 10 айында 113 жаңа вагон жеткізілді. А.ж. соңына дейін тағы 30 вагон жеткізіледі деп күтілуде.<br> Ағымдағы жылы Алматы және Қызылорда қ.қ өткізу қабілетін тиісінше 6 (жылына 2,5 млн жолаушыдан 14 млн жолаушыға) және 7 есеге (жылына 300 мыңнан 2 млн жолаушыға дейін) ұлғайтумен әуежайлардағы жаңа жолаушылар терминалдары пайдалануға берілді.<br> Жыл соңына дейін Шымкент қ. әуежайында өткізу қабілетін 7,5 есеге арттыратын жаңа терминал іске қосылады деп күтілуде.<br> ҚОРҒАНЫС ҚАБІЛЕТІ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ<br> 1. Әскери қызметшілер мен құқық қорғау органдары қызметкерлерінің жалақысын, әлеуметтік төлемдерді арттыру<br> 2024 жылғы 1 шілдеден бастап прокуратура және қаржы мониторингі органдары қызметкерлерінің жалақысы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің қызметкерлері үшін белгіленген деңгейге дейін көтерілді.<br> Республикалық бюджет комиссиясының а.ж. 13 тамыздағы шешімімен әскери қызметшілермен құқық қорғау органдары қызметкерлерінің (ІІМ, ҚМ, ТЖМ, БП, СЖҚІҚА, ҚМА және МФҚ) лауазымдық жалақысын арттыруға шығыстар қолдау тапты.<br> Жалпы, әскери қызметшілердің жалақысы орта есеппен 50%-ға, құқық қорғау органдары қызметкерлерінің жалақысы 40%-ға артады.<br> Жоғарыда айтылғандар әскери қызметшілерді әлеуметтік қамтамасыз етуді нығайтуға, әскери бөлімдердегі моральдық-психологиялық ахуалды жақсартуға және әскери қызметтің беделін арттыруға өз үлесін қосады.<br> Сонымен қатар, әскери қызметтің тартымдылығын арттыру мақсатында әскери қызметшілерді тегін оқыту және міндетті әскери қызметтің әскери қызметшілеріне «несиелік демалыстар» беру мәселелері пысықталды.<br> Ақпарат үшін: 2024 жылы «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заң 3-2-баппен толықтырылды, соған сәйкес банк, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктік несие шарты бойынша міндетті әскери қызметтің әскери қызметшілеріне негізгі борыш бойынша төлеу мерзіміннесие бойынша сыйақыны есептеместен («несиелік демалыстар») уәкілетті орган анықтаған тәртіппен, міндетті әскери қызмет мерзімін қоса алғанда және ол аяқталғаннан кейін 60 күн (14 ай) мерзімді қоса алғанда кейінге қалдыруға міндетті.<br> Осы жаңашылдықтарды енгізу жалпы қарызы 1,828 млрд теңгені құрайтын 6253 әскери қызметшіге төлемді кейінге қалдыруға мүмкіндік берді, сондай-ақ 2024 жылы 721 сарбаздың жоғары оқу орындарына тегін негізде (грант) түсуіне ықпал етті.<br> 2. ІІМ басқарушылық құрамын кезектен тыс аттестаттау<br> Мемлекет басшысы ІІМ кеңейтілген алқа мәжілісінде (22.01.2024) ішкі істер органдарының орта буын басқарушылық құрамын кезектен тыс аттестаттаудан өткізу туралы тапсырма берді.<br> Аттестаттау ІІО орта басқарушылық құрамының кәсіби даярлық деңгейін, құқықтық мәдениеті мен қазіргі заманғы шындықтар мен талаптарды ескере отырып, азаматтармен жұмыс істей білу деңгейін анықтауға, сондай-ақ басқарушылық құрамның кадрлық әлеуетін одан әрі пайдалану бойынша ұсыныстар әзірлеуге бағытталған.<br> Аттестаттау 4363 ІІО қатысты жүргізілді (Орталық аттестаттау комиссиясы деңгейінде – 1113, Өңірлік аттестаттау комиссиялары – 3250), оның ішінде:<br> - 411 кандидат (141 ОАК және 270 ӨАК) кадр резервіне енгізуге немесе жоғары лауазымға көтерілуге ​​ұсынылды, оның ішінде 111 қызметкер жоғарылатылды;<br> - 3 533 (883 ОАК және 2 650 ӨАК) – өз лауазымдарына сәйкес деп танылды;<br> - 331 (53 CAC және 278 ӨАК) – атқаратын лауазымдарына жарамсыз деп танылды және лауазымын төмендетуге ұсынылды;<br> - 83 (32 ОАО және 51 ӨАК) – атқаратын қызметтеріне сәйкес емес деп танылып, басқа қызметке (лауазымды) ауыстыруға ұсынылды;<br> - 5 (4 ОАО және 1 ААК) – атқаратын лауазымына сай емес деп танылып, ішкі істер органдарынан босатуға ұсынылды.<br> Бұрын кейінге қалдырылған 57 қызметкерге (ӨАК) аттестация өткізу қалды. Бұл жұмыстарды ағымдағы жылдың соңына дейін аяқтау жоспарлануда.<br> Тұтастай алғанда, аттестация басшылардың кәсібилігі мен жеке қасиеттерін, олардың тиісті бөлімшелердің қызметіне жеке үлесін (қабылданатын басқару шешімдерінің сапасы және олардың заңдылық пен құқықтық тәртіп жағдайына, моральдық-психологиялық ахуалға әсері, жеке құрам арасындағы тәртіп пен заңдылық) бағалауға мүмкіндік берді.<br> 3. Тұрмыстық зорлық-зомбылық үшін жауапкершілікті күшейту<br> Мемлекет басшысының тұрмыстық зорлық-зомбылық (Мемлекет басшысының 01.09.2022 ж. Қазақстан халқына Жолдауы) және балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың кез келген нысандары үшін жауапкершілікті күшейту жөніндегі тапсырмасын орындау мақсатында (Мемлекет басшысының 09.01.2023 ж. Қазақстан халқына Жолдауы) мынадай заңнамалық шаралар қабылданды:<br> - кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылыққа байланысты қылмыстардың толық тізбесі белгіленді;<br> - қол сұғу және денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру үшін қайта татуласу мүмкіндігі алынып тасталады;<br> - кәмелетке толмағандарға қарсы жасалған қылмыстар бойынша соттардың ең төменгі шектен төмен жаза тағайындау мүмкіндігі алынып тасталды;<br> - 121-1 «Он алты жасқа толмағандарды жыныстық қатынасқа итермелеу» және 313-1 «Өзін-өзі өлтіруді насихаттау» жаңа баптары енгізілді;<br> - кәмелетке толмаған адамды ұрлау, заңсыз бас бостандығынан айыру, сондай-ақ өзін-өзі өлтіруге итермелеу үшін жауапкершілікті күшейту;<br> - кәмелетке толмаған баланың денсаулығына қасақана ауыр зиян келтiргенi үшiн бас бостандығын шектеу түрiндегi жазаның баламалы түрi алынып тасталды.<br> Сондай-ақ денеге жеңіл зиян келтіру және қасақана жеңіл зиян келтіру үшін де қылмыстық жауапкершілік енгізілді.<br> Бұл ретте отбасы-тұрмыстық қатынастар саласында, оның ішінде ата-аналардың балаларға қатысты жасаған әрекеттері үшін неғұрлым қатаң жазалар қарастырылған.<br> Сонымен қатар, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерді және шараларды орындамағаны, кәмелетке толмағандардың ізіне түскені (буллинг, кибербуллинг), сондай-ақ ата-анасының және (немесе) заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз жүретін автобуста немесе басқа жолаушылар көлігінде жүрген жасы 16 жасқа толмаған адамдарды автобустан күштеп түсіргені үшін ата-анасының немесе заңды өкілдерінің жауапкершілігі белгіленген.<br> Бұл жаңашылдықтар отандық және шетелдік сарапшылар, құқық қорғаушылар мен заңгерлік қоғамдастық өкілдерінің оң бағасын алды.<br> 4. Инвестициялық жобаларды қолдау<br> Мемлекет басшысы еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуына арналған кеңейтілген кеңесте (19.04.2023) әрбір маңызды инвестициялық жобаға прокуратура қызметкерлері тарапынан қолдау көрсетуді тапсырды.<br> Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау шеңберінде прокуратура маңызды инвестициялық жобаларды қолдау тиімділігін арттыру бойынша бірқатар ұйымдастырушылық шараларды қабылдады.<br> Бас прокуратураның құрылымында арнайы басқарма құрылып, облыстарға нақты салалық қызметкерлер бекітіліп, тиісті консультативтік-кеңесші органдардың құрамына прокурорлар енгізілді.<br> Инвестициялық жобаларды қолдау бойынша жұмысты уақтылы үйлестіру мақсатында аталған департаменттің 2 қызметкері Kazakh Invest кеңсесіне орналастырылды (2023 жылдың қазан айынан бастап прокуратура жүйелеріне қосылған жұмыс орындары бөлінді).<br> Уәкiлеттi мемлекеттiк органдар (БП, ҰҚК, СЖҚІҚА, ҚМА, ІІМ және ТЖМ) инвесторлардың қызметiне негiзсiз араласудың алдын алу және жедел жолын кесу үшiн, оның ішінде әкімшілік кедергілерді уақтылы жою үшін жауапты орталық мемлекеттiк органдар басшыларының бірінші орынбасарлары бекітілді.<br> Құқық қолдану саласындағы мәселелерді зерделеу, инвесторларға құқықтық көмек көрсету және соттық дауларды қысқарту үшін Бас прокуратура базасында ведомствоаралық жұмыс тобы (оның ішінде орталық мемлекеттік органдардың заң қызметтерінің басшылары мен Жоғарғы Соттың өкілдері бар) құрылды.<br> Өңірлерде (әкімдіктер, ҰҚК, ҚМА, СЖҚІҚА, ҰКП және Kazakh Invest өкілдерінің қатысуымен) прокуратура органдарының үйлестіруімен инвестициялық жобаларды іске асыру мәселелері бойынша заңгерлік кеңестер беретін фронт-офистер жұмыс істейді. Әр прокуратурада құрылған мобильді топтар (Call-орталығы, объектілерге бару) арқылы инвесторлардың құқықтарының бұзылуына жедел ден қою ұйымдастырылады.<br> Бүгінгі таңда прокурорлар 561 инвестордың 414 проблемалық кейсін шешті (олар бойынша инвестиция көлемі 9,5 трлн теңге). Аталған істер бойынша прокурорлар 185 қадағалау актісін енгізді, 4 сот шешімі мен мемлекеттік органдардың 53 актісі жойылды, 107 тұлға жазаланды. Инвесторлардың жүгінулері бойынша 107 іс оң шешімін тапты.<br> «Прокурорлық сүзгінің» арқасында мемлекеттік органдарға тексеру тағайындау, әкімшілік іс қозғау, шектеулер қолдану, рұқсат беруден және ұзартудан бас тарту туралы 551 материалды бекітуден бас тартылды.<br> 5. Қарулы Күштердің әскери мүмкіндіктерін арттыру<br> Мемлекет басшысының Бүкілармиялық конференцияның қорытындысы бойынша берген тапсырмаларын орындау шеңберінде Қарулы Күштердің әскери мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған шаралар кешені жүзеге асырылды.<br> Арнайы операциялық күштердің, әуе шабуылы әскерлері мен аумақтық қорғаныс бөлімшелерінің әлеуетін арттыру мақсатында әскери техника мен әскери мүлікпен жиынтықтау жалғасуда.<br> Облыс әкімдіктерімен бірлесе отырып, қажетті қызмет көрсету жағдайларын, техниканы, қару-жарақ пен әскери мақсаттағы заттарды сақтауды қамтамасыз ету үшін гарнизондық инфрақұрылым объектілеріне күрделі жөндеу және құрылыс жұмыстары жүргізілуде.<br> Жылына 1500-ден астам әскери қызметкерді жыл сайын емдеу мүмкіндігі бар «Бурабай» оңалту орталығы ашылды.<br> Жүргізілетін оқытулар мен жаттығулардың қарқындылығы арттырылды, а.ж. 34 мың іс-шара өткізілді, оның 7 мыңнан астамы түнгі уақытта болды.<br> Бұл ретте ірі, соның ішінде халықаралық жаттығуларды ерекше атап өткен жөн:<br> - Орталық Азия өңірі елдерінің (Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан) және Әзірбайжанның әскери контингенттерінің қатысуымен «Бірлестік»;<br> - «Ашық Аспан» – Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстанның әуе кеңістігіндегі ӘШҚ және авиациялық жаттығулар;<br> - «Айбалта».<br> Жастарды әскери-патриоттық тәрбиелеудің 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы аясында (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 1039 қаулысы) Қорғаныс министрлігі жергілікті атқарушы органдармен және «Жас сарбаз» қозғалысымен бірлесіп жыл сайынғы әскери-патриоттық тәрбие беру іс-шараларын «Айбын» жастар слетін өткізді, онда екі мыңға жуық әскери-патриоттық клубтар мен 55 мыңға дейін ұл-қыз бар.<br> Соңғы бес жылда әскери-патриоттық клубтардың саны 2828-ден 8672-ге, ал тартылған балалар саны 73164-тен 260162 адамға өсті.<br> Жүргізілген іс-шаралар әскерлердің жауынгерлік даярлығының өсуіне, басқару органдарының және ұжымдық күштер іс-қимылдарының жедел үйлесімділігіне, әрекеттерінің әртүрлі сценарийлерін жасауға және жалпы алғанда әскери қызмет беделінің артуына ықпал етіп, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету күштері мен құралдарының әзірлік деңгейін арттыруға септігін тигізді.<br> АЗАМАТТЫҚ ҚОҒАМ ЖӘНЕ ЖАСТАР САЯСАТЫ<br> Этносаралық келісім<br> Бүгінде еліміздегі этносаралық қатынастардың даму динамикасы тұрақты деп бағалануда.<br> ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Қолданбалы этносаяси зерттеулер институтының мәліметі бойынша, қарастырылып отырған кезеңдегі қоғамдық көңіл-күйдің социологиялық мониторингі салыстырмалы түрде тұрақты көріністі көрсетті. 2024 жылғы 1 тоқсанынан бастап әл-ауқаттың субъективті бағалауын талдау нәтижелері бойынша оң бағалардың басымдығы байқалады.<br> 3-тоқсанда халықпен қанағаттану деңгейі 1-тоқсандағы 54,8%-дан 3-ші тоқсанда 59,3%-ға өсті. Азаматтардың өз этносынан шықпаған адамдарға деген толеранттылық деңгейі жоғары деңгейде сақталды (98,3%). Этникалық белгісі бойынша құқық бұзушылықтардың жоқтығын 83,4% респондент атап өткен. Респонденттердің 12,5%-ы мұндай құқықтарды бұзудың сирек кездесетінін, ал 1,9%-ы олардың жиі бұзылатынын атап өтті.<br> Мемлекеттік саясатты қолдаудың айтарлықтай жоғары деңгейі тіркелді, оң жауаптардың жиынтығы - 87,3%.<br> 2. Азаматтық қоғам саласы<br> Қазіргі уақытта 22 мыңнан астам ҮЕҰ тіркелген, оның ішінде 17 мың ҮЕҰ 20-дан астам бағытта белсенді жұмыс істейді. Азаматтық қоғамды дамыту саласындағы жұмыс 3 бағыт бойынша құрылымдалған: институционалдық негіздерді құру, өзара іс-қимыл үшін диалог форматтарын құру және азаматтық бастамаларды дамыту.<br> Институционалдық негізді құру мақсатында «Қоғамдық бақылау туралы» Заң қабылданды, қоғамдық бірлестіктер құру рәсімдерін жеңілдету, стратегиялық серіктестік тұрғысынан ҮЕҰ-ды мемлекеттік қаржыландыру тетіктерін әзірлеу, қоғамдық кеңестер қызметін жетілдіру бойынша заңнамалық шаралар қабылданды.<br> ҚР азаматтық қоғамды дамыту тұжырымдамасына түзетулер пакетін қалыптастыру бойынша жұмыс жүргізілуде. Осыған орай өңірлердегі мыңнан астам азаматтық қоғам өкілдерінің қатысуымен әлеуметтік зерттеулер, фокус- топтар, қоғамдық пікірталастар жүргізілді.<br> Ұлттық Құрылтай, Азаматтық форум, ҮЕҰ-мен өзара іс-қимыл жөніндегі үйлестіру кеңесі, Қоғамдық кеңестерді үйлестіру орталығы секілді тұрақты диалог алаңдарының қызметі ұйымдастырылды. Қоғамдық кеңестер жұмысының тиімділігін арттыру бойынша жұмыстар жүргізілуде, 1000-нан астам қоғамдық кеңес мүшелерінің құзыреттері жетілдірілді, 10 бейнесабақ дайындалды, 4 кезеңдік турлар ұйымдастырылды.<br> Медиация саласын дамытудың Жол картасы іске асырылуда, Медиаторлар ұйымдарының тізілімі жүргізілуде.<br> ҮЕҰ секторын қолдау қаржылық қолдау құралдары арқылы жүзеге асырылады: мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс, гранттық қаржыландыру, ҮЕҰ арналған сыйақылар. Ағымдағы жылдан бастап стратегиялық серіктестік ҮЕҰ-мен өзара іс-қимылдың жаңа тетігіне айналды. 5 жобаны іске асыру басталды,<br> Ағымдағы жылы ҮЕҰ-ды қаржыландыру көлемі 2,5 мыңнан астам әлеуметтік жобаны іске асыру үшін 36,4 млрд теңгені құрады.<br> Волонтерлік қызметті дамыту мен қолдаудың 2024-2026 жылдарға арналған Жол картасы іске асырылуда. Ұлттық фронт- офисінің және волонтерлердің 20 өңірлік фронт-офистерінің қызметі ұйымдастырылды. 55 волонтерлік жоба мен 240 шағын грант іске асырылуда.<br> АӨСШК Хатшылығымен бірге 3-4 қазанда АӨСШК Жастар кеңесінің қолдауымен АӨСШК волонтерлерінің кездесуі ұйымдастырылды, ол волонтерлар мен волонтерлік ұйымдар үшін ең ірі халықаралық іс-шаралардың бірі болды, оған АӨСШК-ге 14 мүше мемлекеттен 450 адам қатысты (Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Шри-Ланка, Қытай, Бахрейн, Өзбекстан, Әзірбайжан, Иран, ТЖИланд, Тәжікстан, Кувейт, Үндістан, Катар).<br> 3. Жастар саясаты<br> «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығы 10 номинация бойынша өтеді: «Әдебиет», «Ғылым», «Дизайн және бейнелеу өнері», «Журналистика», «Классикалық музыка», «Шығармашылық бастамалар», «Спорт», «Театр және кино», «Эстрада», «Халық шығармашылығы».<br> ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің ведомстволық бюджеттік комиссиясының аясында бюджет қаражатын қайта бөлу туралы шешім қабылданып, «Дарын» жастар сыйлығының мөлшері 600 мың теңгеден 1 миллион теңгеге дейін ұлғайтылды.<br> Бүгінгі таңда жұмысшы жастарға арналған өңірлік бағдарламалар еліміздің 16 өңірінде жүзеге асырылуда. Келесі шарттарды көздейтін «Отбасы Банкі» АҚ бағдарламалары қалалар мен облыстардың әкімдіктерімен бірлесе отырып іске асырылуда: бастапқы жарна – 10%, сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 5%-дан, несиенің ең жоғары мерзімі – 19 жылға дейін.<br> 2017 жылдан бері республика бойынша 7200-ден астам жас қазақстандық баспаналы болды.<br> Еліміздің өңірлерінде өскелең ұрпақ арасында экологиялық мәдениетті арттыру мақсатында оқушыларды, студенттерді және жұмыссыз жастарды маусымдық жұмысқа орналастыруға бағытталған «Жасыл ел» жобасы іске асырылды. Барлық өңірлерде «Жасыл Ел» өңірлік штабтары жұмыс істейді (ағымдағы жылы 35,2 мыңнан астам жастар қамтылды).<br> Маусымдық жұмыспен қамту және көктемгі су тасқынынан зардап шеккен өңірлерге көмек көрсету мақсатында «Ауыл жастары» партиясының жастар қанаты құрылыс отрядтарының жұмысын ұйымдастырды. Солтүстік Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында жастар су басқан аудандарда жаңа тұрғын үй салуға атсалысты.<br> Жастар ресурстық орталықтары қызметкерлерінің жалақысын жергілікті бюджеттен үстемеақы негізінде көтеру мәселесі пысықталды. Нәтижесінде 8 өңірде (Астана, Шымкент қ.қ., Алматы, Ақмола, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай облыстары) ЖРО қызметкерлерінің жалақысына көтермелеулер қосылды.<br> Қосылатын үстеме 30-дан 70%-ға дейін. Жергілікті атқарушы органдардың бюджеттік мүмкіндіктерін ескере отырып, жоғарыда аталған тәжірибені басқа өңірлерге енгізу бойынша жұмыстар пысықталуда.<br> Еліміздің барлық өңірлерінде алғаш рет «Халықаралық жастар күнін мерекелеу онкүндігі» мерекелеу «Жастармен бірге!» ұлттық жастар онкүндігі форматында өтті. Республика бойынша бес мыңнан астам іс-шара өткізіліп, 1 миллионнан астам адам қамтылды. Онкүндіктің әр күнінің өзіндік тақырыбы болды – жастар табиғатты аялау, еріктілік пен қайырымдылық мәдениеті, адамдарға мейірімді және әділ қарым-қатынас, денсаулық, кәсіби даму, ұлттық мәдениетпен таныстырылды.<br> КӘСІБИ МЕМЛЕКЕТТІК АППАРАТТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ<br> 1. Мемлекеттік қызметті дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы<br> Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру үшін ағымдағы жылдың шілде айында Мемлекеттік қызметті дамытудың 2024 - 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы бекітілген болатын.<br> Тұжырымдама қызмет көрсету және тұтынушыға бағдарлану қағидаттарына негізделген мемлекеттік қызмет моделін құруға бағытталған. Бұл құжат кадрларды іріктеу рәсімдерін, қызметтік этика нормаларын және мемлекеттік қызметшілерді оқытуды одан әрі жетілдіруді, сондай-ақ кадрлық үдерістерді цифрландыру, «Е-Қызмет» ақпараттық жүйесінде кадрлық рәсімдерді орталықтандыру мәселелерін көздейді. Сонымен қатар, тәртіптік жүйенің тәсілдерін өзгертуге, «А» корпусы институтын дамытуға және басқаларға бағытталған ұсыныстар ескерілді.<br> Тұжырымдаманың ережелерін іске асыру үшін 2024 жылғы қазанда Президент Әкімшілігінің және Үкімет аппаратының барлық әкімшілік қызметкерлерін, сондай-ақ орталық және жергілікті мемлекеттік органдар «Б» корпусындағы басшылық лауазымдарының жекелеген санаттарын міндетті ротациялауды енгізуді көздейтін Жарлық қабылданды.<br> Аталған шаралар қызметкерлердің кәсіби құзыреттілігін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ мемлекеттік органдардың кадрлық құрамын жаңартуға бағытталған.<br> 2. Президенттік жастар кадрлық резерві<br> Қазіргі уақытта Президенттік жастар кадрлық резервінің (бұдан әрі – Резерв) 315 (78,9%) резервшілері мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордағы түрлі лауазымдарға тағайындалды.<br> Осылайша, резервтегі 38 адам саяси қызметте, 4 адам «А» корпусында әкімшілік лауазымда, 2 адам Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланады.<br> Мысалы, резервтегілер: Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы, Ұлытау облысының әкімі, Қазақстан Республикасының Әзірбайжан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Парламент Сенаты Аппаратының жетекшісі, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппаратының басшысы, Ұлытау облысының әкімі, орталық және жергілікті атқарушы органдардың жекелеген қызметкерлері болып табылады.<br> Анықтама үшін: Резервке іріктеу 2019, 2021 және 2023 жылдары жүргізілді (35 жастан асқан, жоғары білімі және кемінде 5 жыл жұмыс өтілі бар тұлғалар іріктеледі). Іріктеу қорытындысы бойынша 400 адам қабылданды.<br> Жалпы, бұл институт мемлекеттік басқару жүйесіне білікті мамандарды тартуға мүмкіндік берді. Құрылған резерв дарынды жастар үшін тиімді әлеуметтік лифт болып табылады.<br> 3. Өңірлік кадрлық резервтер<br> Өңірлік мемлекеттік органдардың кадрлық әлеуетін нығайту мақсатында 2024 жылғы наурызда алғаш рет облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың өңірлік кадр резервіне (бұдан әрі – ӨКР) іріктеу жүргізілді.<br> Анықтама үшін: Іріктеуге жасы 35-тен аспайтын, жоғары білімі және 3 жылдан кем емес жұмыс өтілі бар азаматтар қатысты.<br> Бұл іріктеу келесі базалық бағыттар бойынша жүргізілді: индустрия және өнеркәсіп, экономика және қаржы, әлеуметтік сала, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және инфрақұрылым, агроөнеркәсіптік кешен және жер қатынастары, цифрландыру, экология (нақты салалық бағыттар мен резервшілер санын өңірдегі әлеуметтік-экономикалық жағдайды және мемлекеттік басқару жүйесін дамытудың басымдықтарын ескере отырып, өңірлік кадр комиссиялары айқындайды).<br> Іріктеу нәтижелері бойынша ӨКР-ке 534 адам қабылданды. Бүгінгі таңда 61 резервші жұмысқа орналастырылды, оның 42-сі басшылық қызметте. Резервшілер облыстық басқармалардың басшылары мен олардың орынбасарлары, аудан әкімінің орынбасарлары, облыс әкімдерінің бас инспекторлары және т.б. лауазымдарына тағайындалды.<br> Резервшілер көп деңгейлі іріктеу нәтижелері бойынша және жоғары бәсекелестік жағдайында (орта есеппен бір орынға 10 үміткер өтініш білдірген) таңдалғанын атап өткен жөн. Осылайша, ӨКР-кеең білімді және дарынды мамандар қабылданады.<br> МӘДЕНИЕТ ПЕН СПОРТТЫ ДАМЫТУ<br> 1. Мәдениет саласы<br> Ұлттық кітап күнін белгілеу туралы ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 29 маусымдағы No 522 қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасының мереке күндерінің тізбесіне толықтырулар енгізілді. 2025 жылдан бастап елімізде 23 сәуір «Ұлттық кітап күні» ретінде аталып өтеді.<br> Ұлттық нақыштағы киімдерді кию тәжірибесі «Наурызнама» Наурыз мерекесін тойлау тұжырымдамасына енгізілді.<br> Қазіргі уақытта оң нәтижелер байқалуда, оның ішінде мультипликативті әсер: ұлттық киім өндірумен айналысатын отандық компаниялардың (Myrza brand, Mirel brand және т.б.) саны артып, жастардың оны күнделікті киюге деген қызығушылығы жыл сайын артып күн келеді. Мектептерде ұлттық киімдер тұрақты гардеробтың бір бөлігі ретінде үнемі пайдаланылады. Ұлттық нақыштағы киімдерді киюді одан әрі жаппай насихаттау үшін ұсыныс ретінде цифрлық платформаларды, хэштегтері бар әлеуметтік желілерді және т.б. пайдалану қажет.<br> Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 1035 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы Мәдени орталықтарды өзара құру туралы келісімді орындау мақсатында, шетелдегі мәдени орталықтардың қызметін заңнамалық деңгейде шоғырландыру үшін Бюджет кодексіне (9-тараудың 53-бабының 1-тармағының 7-тармақшасы) және жұмыс істеуін анықтау мақсатында шетелдегі мәдени орталықтардың қызметін анықтау мақсатында шетелдегі мәдени орталықтардың қызметін қаржыландыру мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 12 желтоқсандағы № 2012 қаулысына және «Мәдениет турал» ҚРЗ-на мақсатты түзетулер енгізіледі.<br> А.ж. қазан айында Мемлекет басшысының Түркіменстанға ресми сапары барысында республика астанасы Ашхабадта Абай ескерткіші с ашылды.<br> Қазақстанның жаңа ескерткіштерін ЮНЕСКО тізіміне енгізу жұмыстары 2014 жылы ұсынылған «Ұлы Жібек жолы: Чанъаньнан Тяньге дейін» трансұлттық сериялық номинациясының жалғасы болып табылатын «Сырдария-Ферғана» дәлізінің объектілерін ілгерілету арқылы жүргізіледі.<br> Жаңа номинация 6 ескерткіштен тұрады, оның 3-і Түркістан облысында (Сауран, Отырар, Түркістан-Яссы қалашықтары), 3 ескерткіш Қызылорда облысындағы (Сығанақ, Жанкент қалашықтары, Жетіасар оазисінің ескерткіштері) .<br> ЮНЕСКО талаптарына сәйкес әрбір объект бойынша Тізбеге енгізу үшін мыналар әзірленеді: номинациялар құжаттамасы, басқару жоспары, ескерткішті қорғау аймақтарының жобалары. Бұл жұмыстар 2023 жылы аяқталды.<br> Бүгінгі таңда Қазақстан, Өзбекстан және Тәжікстанның номинациялық құжаттары дайын. Әзірленген құжаттаманы ЮНЕСКО стандарттарына сәйкес келтіру, біздің номинациямызды басқа қатысушы елдердің (Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғыз Республикасы) номинацияларымен үйлестіру жұмыстары жүргізілуде, өйткені бұл сериялық трансұлттық номинация. Сондай-ақ номинацияны ағылшын тіліне аудару жұмысы жүргізілуде.<br> «Маңғыстау жерасты мешіттері» жеке номинациясын әзірлеу жұмыстары басталды. Аталған номинация аясында Маңғыстаудағы Бекет ата, Қараман ата, Шақпақ ата, Шопан ата жерасты мешіттерінің ғылыми құжаттамасын, қорғаныш аймақтарының жобаларын және басқару жоспарларын әзірлеу жұмыстары жүргізілуде.<br> 2. Спорт саласы<br> Еліміздің Олимпиада және Паралимпиада құрамасы өткен Олимпиадамен салыстырғанда айтарлықтай табысты өнер көрсетіп, еліміздің қазынасына алтын, күміс, қола медальдар қосты. Будапештте өткен 45-ші Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында еліміздің тарихында тұңғыш рет шахматтан әйелдер құрамасы күміс медаль жеңіп алды.<br> V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары еліміз үшін маңызды оқиға болды. Медальдық есепте Қазақстан 43 алтын, 32 күміс, 37 қола медаль жеңіп алып, 1-орынды иеленді. Т Ойындар еліміздің мәдени орталығы ретіндегі халықаралық имиджін нығайтып қана қоймай, мыңдаған туристерді қызықтырды, бұл экономикаға мультипликативті әсер етті: инфрақұрылымды дамыту, туризмді арттыру және халықаралық аренадағы позицияны жақсарту.<br> Сол арқылы Қазақстанның халықаралық спорт аренасындағы позициясын нығайта отырып, Г.Г.Головкиннің Халықаралық бокс федерациясының (әлемдік бокс) Олимпиада комиссиясының төрағасы ретінде тағайындалуы біздің еліміз үшін маңызды. Осындай басты халықаралық ұйымға басшылық жасау қазақстандық спортты ілгерілетуге, спорттық бағдарламаларға инвестиция тартуға және еліміздің әлемдік қоғамдастық алдындағы беделін арттыруға жаңа мүмкіндіктер туғызады.<br> 6-13 қазан аралығында Астана қаласында алғаш рет үстел теннисінен Азия чемпионаты өтіп, оған Азия құрлығының жетекші спортшылары қатысты.<br> ГЕНДЕРЛІК ЖӘНЕ ОТБАСЫ ЖӘНЕ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ САЯСАТЫ<br> «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне әйелдердің құқықтары мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Тұрмыстық зорлық-зомбылықты криминализациялау – Президенттің әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың кез келген көріністері үшін жауапкершілікті күшейту туралы тапсырмасын орындау болып табылады.<br> Халықаралық қауымдастық Қазақстанның бұл заңды қабылдауын адам құқықтары жүйесіндегі теңдессіз қадам ретінде атап өтті. Біздің еліміз ТМД елдері кеңістігінде бірінші болып әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық мәселелерін жеңудің озық тәжірибесін енгізді.<br> Ерлер мен әйелдердің тең құқықтары мен мүмкіндіктерін ілгерілетуді қамтамасыз ету жөніндегі 2024–2027 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары бекітілді. (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 18 қыркүйектегі № 759 қаулысы).<br> 19 өңірде азаматтық қоғам, сарапшылар және бизнес-қоғамдастық арасынан гендерлік теңдік мәселелері бойынша штаттан тыс кеңесшілер тағайындалды (Астана қаласында бұл мәселе келісу сатысында).<br> Ұлттық комиссия жанындағы отбасы, гендерлік және демографиялық саясат саласындағы ғылыми-зерттеу ұйымдарының Консорциумы отбасы және гендерлік саясат саласында бірқатар зерттеулер ұйымдастырды.<br> Зерттеулер көрсеткендей, қазақстандықтар екеуі де отбасында жұмыс істеу керек деген пікірді қолдайды (2023 ж. – 60,1%, 2022 ж. – 87,3%). 2024 жылы жүргізілген әлеуметтік зерттеуде респонденттердің 91,8%-ы әйел басшы бола алады деп есептейді (2023 ж. – 69,9%, 2022 ж. – 89,6%).<br> Халық құрылымындағы әйелдердің үлесі 51%-ды құрайтынын ескерсек, бұл экономиканың өсуі үшін зор әлеует. Әйелдердің қоғамға араласуы тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ететінін әлемдік тәжірибе дәлелдеп отыр.<br> Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша келесі шаралар кешені әзірленді:<br> - ата-аналардың тәрбиелік функциясын іске асыру бойынша мемлекеттік органдардың жұмыс қағидаттарын қайта қарау бойынша;<br> - жауапты ата-ананың озық тәжірибесін кеңейту бойынша;<br> - үлгілі ата-ана үлгілерін тәрбиелеу науқандарын өткізу бойынша.<br> Ажырасулардың санын азайту және отбасы институтын нығайту бойынша 2025-2027 жылдарға арналған отбасы және неке институтын сақтау және нығайту жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді;<br> Парламент депутаттарымен бірлесе отырып, алимент төлеуге қатысты неке-отбасы заңнамасының нормаларын қайта қарау жұмыстары басталды. Жүргізілген жұмыстардың қорытындысы бойынша алимент төлеу жүйесін жетілдіру бойынша Заң жобасын әзірлеу жоспарлануда.<br> «Самұрық-Қазына» АҚ-мен бірлесіп 5 әлеуметтік жоба («Гендерлік теңдік», «Саламатты Қазақстан» медициналық пойызы, «Туған елге саясат» қайырымдылық балалар пойызы», «Бір терезе қызметі», «All ability Camp» спорттық-мотивациялық лагері) іске асырылуда.<br> Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия Хатшылығының ұйымдастырушылық қолдауымен отбасы құндылықтарын тәрбиелеу, ұрпақты болу денсаулығын қорғау, балалардың құқықтарын қорғау және т.б. жобалар іске асырылуда. Ұлттық комиссия Қазақстанның халықаралық қоғамдастықтың жауапты мүшесі ретіндегі айқындамасын қамтамасыз етті.<br> БҰҰ, Еуропа және Орталық Азия елдерінің құрылымдарымен өзара іс-қимыл жолға қойылған. БҰҰ әйелдер ұйымымен стратегиялық серіктестік орнатылды.<br> Отбасы және гендерлік саясат саласындағы халықаралық міндеттемелерді орындау және халықаралық ынтымақтастықты дамыту бойынша жұмыстар жүргізілуде.<br> Әйелдердің қатысуымен цифрландыруды дамытудағы Қазақстанның озық тәжірибесі Нью-Йоркте өткен БҰҰ комиссиясының 67-ші сессиясында және халықаралық форумдарда ұсынылды.<br> Хатшылықтың жетекшілігімен БҰҰ-ның Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы конвенциясының орындалуы туралы 6-шы мерзімді баяндама дайындалды.<br> Жаһандық гендерлік айырмашылық индексінің «Әйелдердің экономикалық қатысуы және мүмкіндіктері» индикаторы бойынша жаңа рейтингінде Қазақстан өткен жылғы айқындамасын сақтап, әлемнің 146 елі арасында 28-орынға ие болды.<br> АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫ<br> Адам құқықтары мен заңдылықты қамтамасыз ету саласындағы іс-шаралар жоспарын (ҚР Президентінің 08.12.2023 ж. Жарлығы) іске асыруда адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау кепілдіктерін күшейту бойынша белсенді жұмыс жалғасты.<br> 2024 жылы азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау жөніндегі жаңа институттардың – Конституциялық Соттың, Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің, Бала құқықтары жөніндегі уәкілдің жұмысы күшейтілді.<br> Президент жанындағы Халықтың әлеуметтік осал топтары құқықтары жөніндегі уәкіл институты құрылды. «Қазақстан Республикасындағы адам саудасына қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының арнайы заңы қабылданды.<br> Қазақстандық тәжірибеге адам құқығының 6 индикаторы енгізілді. Индикаторлар әділ сотқа, білімге, лайықты баспанаға, азаптаудан және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын қарым-қатынас пен жазалаудан құтылу, өз елін басқаруға қатысу, әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық мәселелері бойынша қауіпсіздіктің деңгейін көрсетеді.<br> «ТАЗА ҚАЗАХСТАН» АКЦИЯСЫНЫҢ ІСКЕ АСЫРЫЛУЫНЫҢ БАРЫСЫ ТУРАЛЫ<br> Мемлекет басшысының бастамасымен ағымдағы жылдың сәуір айынан бастап елімізде «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы іске қосылды.<br> Бағдарлама іске асырыла бастағаннан бері іс-шараларға 3,5 млн жуық азамат қатысты.<br> Республика бойынша барлығы 1 736 408 аула немесе жалпы көлемнің 71%-ы (КТК және ЖТҚ) тазартылды, оның 88 193-і немесе 84%-ы - КТК.<br> Астана (31 927) және Алматы (149 540) қалаларында, сондай-ақ Қызылорда (47 451) және Түркістан (313 475) облыстарында аулалардың 100 %-ы тазартылды.<br> Тазаланған саябақтар мен алаңдардың саны 99%-ды құрайды.<br> Қамтылған әлеуметтік нысандар - 98%; өнеркәсіп объектілері мен кәсіпкерлік нысандары – 61%; қамтылған тарихи және мәдениет ескерткіштері – 65%.<br> Бағдарлама аясында 3 млн астам жасыл желек отырғызылып, 1,4 млн тоннадан астам қоқыс жиналды.<br> Бағдарламаны іске асыру аясында Мемлекеттік бақылау департаментінің қадағалауымен «Таза Қазақстан» (tazaqazaqstan.kz) өтінімдерді беруі қызметі бар онлайн-платформасы әзірленіп, республика бойынша ауқымды түрде кеңейтілді.<br> Сондай-ақ, ел тұрғындарына абаттандыру және экология мәселелері бойынша eGov Mobile мобильді қосымшасы және «TazaQazBot» телеграм-боты арқылы өтінімдер беру мүмкіндігі берілген (іске қосылғаннан бері 8 мыңнан астам өтінім берілген).<br> Онлайн сервистің техникалық іске қосылуы аяқталғаннан кейін Коммуникациялар бөлімі халықты бұқаралық ақпарат құралдары, әлеуметтік желілер және теледидар арқылы ақпараттандыру бойынша ауқымды жұмыстар жүргізді.<br> Қазіргі уақытта жергілікті атқарушы органдардың ескертулерді жою және өтінімдерді жабу бойынша жедел әрекет ету және жүргізіп жатқан жұмыстарының арқасында «Таза Қазақстан» онлайн қызметі тұрғындар арасында өте танымал.<br> Апта сайынғы негізде облыс әкімдерімен республикалық экологиялық бағдарламаны іске асыру мәселелері бойынша кеңестер (оның ішінде саябақтар мен скверлерді, аулалар мен спорт алаңдарын күтіп ұстау, ғимараттардың қасбеттерін абаттандыру бойынша тақырыптық кеңестер), сондай-ақ онлайн платформаның үздіксіз жұмысын ұйымдастыру мәселелері бойынша кеңестер өткізіледі.<br> Үкімет «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын және оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын қабылдады.<br> Тұжырымдамада халықтың әртүрлі топтары үшін экологиялық мәдениетті қалыптастырудың әртүрлі әдістері мен тәсілдерін – экологиялық білім беру, тәрбиелеу және ағарту, экоәлеуметтендіру, экологиялық өзін-өзі тәрбиелеу және өзін-өзі тәрбиелеу әдістерін пайдалана отырып, экологиялық мәдениетті дамытуға кешенді көзқарас көзделген.<br> Тұжырымдаманы іске асыру келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:<br> - экологиялық ойлау мен мінез-құлық, оның ішінде экологиялық жауапты мінез-құлықты ынталандыру және оны марапаттау шаралары;<br> - экологиялық білім;<br> - экологиялық сауат ашу және ақпаратпен қамту.<br> ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРІ<br> Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, үшінші Ұлттық құрылтайда Қазақстан халқы Ассамблеясы ҚХА қайырымдылық қызметінің тиімділігін арттыру және оның әлеуметтік рөлін күшейту шараларын қабылдады.<br> Барлық өңірлерде азаматтар мен ұйымдарды қайырымдылық жұмыстарға тартуды жандандыру және оны үйлестіруді күшейту үшін «Жомарт Жан» ҚХА қайырымдылық орталықтары құрылды.<br> ҚХА қайырымдылық шараларын, оның ішінде жыл сайынғы жалпыұлттық «Қайырымдылық керуені» қайырымдылық акциясын өткізу әлеуметтік маңызды күн тәртібімен байланысты.<br> 1) ҚХА су тасқынынан зардап шеккен өңірлердің тұрғындарына көмек көрсету және қолдау көрсету бойынша жүйелі жұмыс жүргізуде.<br> Осы мақсатта ҚХА-ның «Жүректен жүрекке» арнайы жалпы республикалық жобасы іске асырылып, оның аясында барлық Достық үйлерінде ҚХА-ның республикалық және облыстық штабтары, еріктілер орталықтары, гуманитарлық көмек қабылдау пункттері құрылды.<br> Бұл демеушілік қорларды біріктіріп, көмекті жинау мен бөлуді жоспарлы түрде ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Соның нәтижесінде зардап шеккен аймақтарға 1700 тоннадан астам азық-түлік, дәрі-дәрмек пен ең қажетті тауарлар жөнелтіліп, көлік пен арнайы техника әкелінді. Көрсетілген гуманитарлық көмек көлемі 805 млн теңгеден астам. Гуманитарлық акциялар мен қалпына келтіру жұмыстарына 12 мыңнан астам ҚХА волонтерлері тартылды.<br> Меценаттар мен ҚХА мүшелерінің қаражатына шамамен 90 млн теңгеге екінші реттік тұрғын үй сатып алынып, су тасқынынан зардап шеккен әлеуметтік жағынан осал отбасылардың меншігіне берілді. Тұрғын үй сатып алу жұмыстары жалғасуда.<br> 2) «Мектепке жол» ҚХА акциясы аясында халықтың әлеуметтік осал топтарынан шыққан 6,5 мыңнан астам бала оқу жылына толық дайындалды. 260 млн теңгеден астам сомаға «Мектеп жиынтықтары» (оқу құралдары, ноутбуктер, мектеп және спорттық формалар) сатып алынды.<br> 3) Өңірлер бойынша ҚХА қайырымдылық қызметінің негізгі әлеуметтік екпіні халықтың нысаналы топтары мен аса мұқтаж жекелеген азаматтарды қолдау болып табылады.<br> Атап айтқанда, балабақшалардың, қарттар үйінің әлеуметтік, әлеуметтік оңалту орталықтарының, егде жастағы азаматтар және халықтың басқа да әлеуметтік осал топтарының мәселелері дәйекті түрде шешілуде.<br> Ағымдағы жылы 1320 отбасы мен 483 азаматтың кезек күттірмейтін әлеуметтік мәселелері шешілді.<br> Астана қаласындағы жаңа пәтерлерді екі көп балалы отбасына беру, сондай-ақ Түркістан облысы, Мақтаарал ауданында аз қамтылған отбасыларға арналған 2 пәтерді беру үлкен жағымды қоғамдық резонанс тудырды.<br> ҚХА мүшелерінің әлеуметтік нысандарға тұрақты қамқорлығы кеңінен таралған. Атап айтқанда, облыстық Қостанай балаларды оңалту орталығына, Астана қаласындағы балалар үйіне, Көкшетау қаласындағы облыстық арнайы түзету мектеп-интернатына және т.б. көмек көрсетіледі.<br> 4) Ассамблея демеушілік негізінде спорт пен білім беруді дамыту мәселелерін шешуге ықпал етеді.<br> ҚХА мүшелерінің қаражаты есебінен Ақмола облысы Қабанбай батыр ауылында балалар ойын алаңы жабдықталды. Жамбыл облысы Қордай ауданы Қаракемер ауылында спорт орталығы жабдықталды. Ақтау қаласында жағалауға үстел теннисін ойнауға арналған кәсіби үстелдер орнатылған. Атырау қаласында Конституция күніне арналған спорттық жарыстарда жүлделі орынға велосипедтер табысталды.<br> Қарағанды ​​облысында бірқатар мектептер интербелсенді тақталармен жабдықталған, Ақмола облысы Шортанды ауылындағы №1 мектепте интеллектуалдық ойындар сыныбы ашылды.<br> Жалпы, 2024 жылдың басынан бері Ассамблея 1 млрд. 300 млн. теңге сомасына көмек көрсетті.<br> Жалпы, ҚХА қайырымдылығы қоғамдық келісімді сақтаудың және этнос ынтымақтастығының баяндылығын ілгерілетудің маңызды құралдарының бірі ретінде әрекет етеді.